Pancypryjski Związek Adwokatów (PΔS) domaga się natychmiastowego usunięcia trzech przepisów zawartych w pakiecie ustaw o reformie podatkowej, wskazując, że dotyczą one prawa spółek i mogą doprowadzić do poważnych, nieproporcjonalnych konsekwencji dla firm, klimatu inwestycyjnego oraz stabilności gospodarczej Cypru. W opinii prawników, proponowane regulacje tworzą ryzyko naruszenia podstawowych zasad prawa handlowego i karnego, a także konstytucji oraz unijnych dyrektyw.
Przestroga przed skutkami dla rynku usług i stabilności finansowej
W swojej analizie prawnicy wskazują, że zapisy – w obecnej formie oraz w połączeniu z rozszerzonymi kompetencjami Dyrektora Departamentu Podatkowego – mogą podnieść koszty działania firm, naruszać prawa majątkowe, ingerować w swobodę działalności gospodarczej oraz osłabić konkurencyjność Cypru na rynku usług międzynarodowych.
Zaznaczają, że każda zmiana o tej skali musi być poprzedzona rzetelną analizą skutków, oceną zgodności z prawem unijnym oraz porównaniem z innymi systemami europejskimi.
1. Blokada udziałów za zaległości podatkowe
Pierwszym kwestionowanym rozwiązaniem jest możliwość jednostronnego zajęcia udziałów spółki przez szefa służb podatkowych, jeśli zaległości przekroczą 100 tys. euro. Dodatkowo decyzja miałaby być rejestrowana w Departamencie Rejestru Spółek, co uniemożliwiłoby sprzedaż lub jakiekolwiek przeniesienie udziałów.
Według PΔS takie rozwiązanie ignoruje fundamentalne zasady prawa spółek, w tym kluczową rolę rejestru udziałowców prowadzonego przez samą spółkę – jedynego rozstrzygającego dowodu własności w cypryjskim systemie prawnym. Adwokaci ostrzegają, że nowe przepisy nie biorą pod uwagę praw osób trzecich: zastawów, zabezpieczeń finansowych, opcji nabycia udziałów czy struktur powierniczych.
Zdaniem prawników mogłoby to sparaliżować udzielanie kredytów zabezpieczonych udziałami i ograniczyć płynność rynkową. Ponadto oceniono, że rozwiązanie może naruszać konstytucyjne prawo własności oraz zasadę proporcjonalności, nawet jeśli pobór podatków jest słusznym celem interesu publicznego.
2. Zakaz rezygnacji członków zarządu
Drugim punktem spornym jest propozycja blokowania zmian w składzie zarządów i sekretarzy spółek, jeśli ta zalega z podatkami, jest w trakcie kontroli lub nie złożyła deklaracji. W takich przypadkach osoby zasiadające w organach spółki nie mogłyby zostać wykreślone z rejestru – nawet jeśli złożą rezygnację.
PΔS nazywa ten mechanizm „przymusową administracją”, wskazując, że prawo do rezygnacji jest fundamentalnym uprawnieniem i nie może być ograniczane bez poważnych podstaw. Według prawników propozycja myli rolę Rejestru Spółek – który jest wyłącznie archiwum informacji – z organem odpowiedzialnym za kontrolę podatkową.
Ponadto przypominają, że unijna dyrektywa 2017/1132 wymaga przejrzystości w zakresie ujawniania danych o osobach mogących reprezentować spółkę. Blokowanie zmian w zarządach utrudniałoby tę jawność, ograniczało prawo akcjonariuszy do wymiany władz i uniemożliwiało prawidłową naprawę bolesnych błędów zarządczych.
3. Odpowiedzialność karna rozszerzona na osoby fizyczne
Trzecia z krytykowanych zmian dotyczy rozszerzenia odpowiedzialności karnej nie tylko na spółkę i jej dyrektorów, lecz także na osoby fizyczne stojące za podmiotami będącymi dyrektorami (corporate director). Według adwokatów oznaczałoby to obciążenie odpowiedzialnością osób, które mogły nie mieć ani wiedzy, ani udziału w ewentualnym naruszeniu.
PΔS przypomina, że obecnie odpowiedzialność ponoszą wyłącznie osoby, które świadomie współuczestniczyły w popełnieniu przestępstwa. Tymczasem proponowana zmiana wprowadza niemal absolutną odpowiedzialność w łańcuchu wspólników, wbrew podstawowym zasadom prawa karnego.
„Rozwiązania nieproporcjonalne i antyinwestycyjne”
W konkluzji adwokaci stwierdzają, że proponowane mechanizmy mogą podważyć zaufanie inwestorów, osłabić stabilność rynku, naruszyć konstytucję i unijne regulacje. Podkreślają też brak analizy skutków oraz brak odpowiednich zabezpieczeń przed nadużyciami.
Związek apeluje o natychmiastowe wycofanie trzech wskazanych przepisów oraz o gruntowne dopracowanie reformy podatkowej w dialogu z ekspertami prawnymi i środowiskiem biznesowym.
FAQ
Jakie przepisy są kwestionowane?
Zajęcie udziałów za zaległości podatkowe, blokada zmian w zarządach firm z zaległościami oraz rozszerzenie odpowiedzialności karnej na osoby fizyczne w łańcuchu właścicielskim.
Dlaczego adwokaci żądają ich wycofania?
Uważają, że naruszają konstytucję, unijne dyrektywy, zasady prawa handlowego i karnego oraz mogą zaszkodzić stabilności gospodarczej i atrakcyjności inwestycyjnej Cypru.
Co proponuje PΔS?
Rzetelną analizę skutków, ocenę zgodności z prawem UE i wypracowanie rozwiązań zgodnych z zasadą proporcjonalności.
