Choć kalendarz jest wspólny, sposób przeżywania okresu świątecznego po obu stronach cypryjskiej wyspy znacząco się różni. Dla greckich Cypryjczyków Boże Narodzenie pozostaje przede wszystkim wydarzeniem religijnym i rodzinnym. W społeczności tureckich Cypryjczyków okres ten ma natomiast w dużej mierze charakter świecki, a jego kulminacją jest Nowy Rok.
Boże Narodzenie i religia po grecku
W greckocypryjskich domach Boże Narodzenie wiąże się nierozerwalnie z tradycją prawosławną, rodzinnym spotkaniem i symboliką religijną. Choć święta mają dziś także wyraźny wymiar komercyjny, ich sens wciąż czerpie z wiary, liturgii i przekazywanych z pokolenia na pokolenie zwyczajów. Dekoracje, świąteczny stół i obrzędy są częścią religijnego rytmu końca roku.
Nowy Rok w centrum uwagi tureckich Cypryjczyków
W społeczności tureckich Cypryjczyków Boże Narodzenie nie odgrywa podobnej roli. 25 grudnia nie jest dniem wolnym od pracy i nie ma religicznego znaczenia. Mimo to okres końca roku postrzegany jest jako czas odpoczynku i spotkań towarzyskich, a świąteczna atmosfera jest obecna – choć w innej formie.
To właśnie Sylwester i Nowy Rok stanowią główny punkt odniesienia. Wiele osób bierze urlop, wychodzi do restauracji lub hoteli – zarówno w części okupowanej, jak i na południu wyspy. Lokale organizują uroczyste kolacje, a w domach pojawiają się choinki, postrzegane przez tureckich Cypryjczyków nie jako symbol religijny, lecz element świeckiej dekoracji.
Zwyczaje ukształtowane po 1974 roku
Starsze pokolenia podkreślają, że wiele noworocznych zwyczajów w tureckocypryjskich domach ukształtowało się głównie po 1974 roku. Na stołach pojawiały się wówczas dania dobrze znane z kuchni całej wyspy, jak kleftiko, a na deser podawano katimeri lub kataifi. W niektórych regionach babcie przygotowywały nawet tsoureki czy flaounes, co odzwierciedla wielowiekowe współistnienie i przenikanie się kultur.
Rodzina i tombola w sylwestrową noc
Nowy Rok ma w tureckocypryjskiej społeczności wyraźnie rodzinny charakter. Bardzo często całe rodziny spotykają się w domach najstarszych członków – dziadków lub babć. Wspólna kolacja, prezenty i rozmowy są stałym elementem wieczoru, a jednym z najbardziej charakterystycznych „rytuałów” pozostaje gra w tombolę.
Na noworocznym stole nie brakuje indyka, różnego rodzaju mięs – kebabów czy souvli – a także zivanii. Wśród słodkości pojawiają się m.in. kollyva, często przygotowywane z granatów zebranych latem i przechowywanych w zamrażarkach, a także ekmek kataifi. Po północy część osób wychodzi jeszcze na miasto, inni kończą wieczór spokojnie, w gronie najbliższych.
Świecki charakter świąt
Dla większości tureckich Cypryjczyków cały okres świąteczno-noworoczny ma przede wszystkim wymiar społeczny i rodzinny, a nie religijny. Jest to czas odpoczynku, spotkań i symbolicznego zamknięcia starego roku, bez odniesień do praktyk wyznaniowych.
Różnorodność postaw wewnątrz społeczności
Istnieje jednak niewielka grupa bardziej religijnych muzułmanów, którzy dystansują się od takich zwyczajów, uznając je za kulturowo lub religijnie związane ze światem chrześcijańskim. Choć nie jest to postawa dominująca, pokazuje wewnętrzne zróżnicowanie tureckocypryjskiej społeczności i różne podejścia do tradycji oraz religii.
FAQ
Czy tureccy Cypryjczycy obchodzą Boże Narodzenie?
Nie w sensie religijnym. Dla większości nie jest to święto, a 25 grudnia nie jest dniem wolnym od pracy.
Jakie święto jest najważniejsze dla tureckich Cypryjczyków?
Najważniejszym momentem okresu świątecznego jest Nowy Rok.
Czy w tureckocypryjskich domach są choinki?
Tak, ale traktowane są jako świecka dekoracja, a nie symbol religijny.
