Czasy, w których wynajem mieszkania był wyraźnie tańszą alternatywą wobec zakupu własnego lokum, należą już do przeszłości. Dziś wysokość czynszu coraz częściej dorównuje racie kredytu hipotecznego, a w wielu przypadkach nawet ją przewyższa. Taką ocenę sytuacji przedstawia minister spraw wewnętrznych Konstantinos Ioannou, odpowiedzialny za rządowe programy mieszkaniowe.
W odpowiedzi na interpelację poselską minister potwierdza, że w ostatnich latach wyraźnie spadła liczba uchodźców korzystających z dopłat do czynszu, a jednocześnie wzrosło zainteresowanie programami zakupu lub budowy własnego mieszkania. Tendencja ta – jak podkreśla – jest bezpośrednio związana z gwałtownym wzrostem cen najmu.
Mniej wniosków o dopłaty, więcej chętnych na własne mieszkanie
Z danych resortu wynika, że liczba beneficjentów dopłat do czynszu spadła z 4509 osób w 2022 roku do 3712 w 2023 roku, a w 2024 roku do 3155. Jednocześnie rośnie liczba wniosków składanych w ramach programów zakupu lub budowy mieszkań.
Minister wskazuje, że przy obecnych realiach rynkowych coraz więcej osób decyduje się na zakup nieruchomości, ponieważ miesięczna rata kredytu stała się zbliżona do rynkowego czynszu. W odpowiedzi na rosnące ceny najmu od 1 stycznia 2024 roku kwoty dopłat do czynszu zostały zwiększone o około 15 procent.
Presja na zmiany w polityce mieszkaniowej
Odpowiedź ministra potwierdza skalę problemu na rynku najmu i jednocześnie rosnącą presję na rozbudowę instrumentów wsparcia dla osób starających się o własne mieszkanie. Szczególną rolę odgrywają tu programy skierowane do osób przesiedlonych.
Jednym z kluczowych projektów pozostaje program mieszkaniowy „ktíZO”, którego realizacja – w perspektywie dziesięciu lat od uruchomienia – ma kosztować około 130 milionów euro. Równolegle funkcjonują także inne programy mieszkaniowe, a liczba osób uprawnionych do pomocy wzrosła po 2013 roku, gdy status uchodźcy przyznano również dzieciom pochodzącym od matek-uchodźczyń, a nie – jak wcześniej – wyłącznie od ojców.
Nowe kryteria i zmiany w przepisach
W interpelacji poruszono również kwestię niezmienianych od ponad 15 lat kryteriów dochodowych obowiązujących w programie dopłat do czynszu dla osób samotnych i rodzin. Minister poinformował, że odpowiedni projekt ustawy został już przekazany do Służby Prawnej w celu kontroli legislacyjnej.
Projekt zakłada uchylenie dotychczasowych przepisów regulujących dopłaty do czynszu, wprowadzenie funkcji urzędnika ds. dopłat oraz stworzenie nowych, elastycznych kryteriów oceny wniosków. Po przyjęciu ustawy rząd ma zatwierdzić nowe tabele dochodowe i sposób ich wyliczania, tak aby zwiększyć liczbę potencjalnych beneficjentów i poprawić skuteczność programu.
Wysoka absorpcja środków
Ministerstwo podkreśla, że środki przeznaczone na dopłaty do czynszu są w dużej mierze wykorzystywane. W latach 2022–2024 poziom absorpcji budżetu przekraczał średnio 90 procent, choć w 2024 roku spadł do nieco ponad 85 procent.
Ewentualne oszczędności nie pozostają jednak niewykorzystane. Trafiają one do innych programów mieszkaniowych dla osób przesiedlonych, dotyczących zakupu, budowy lub remontu mieszkań, gdzie zapotrzebowanie przekracza pierwotnie zaplanowane środki.
FAQ
Dlaczego coraz mniej osób korzysta z dopłat do czynszu?
Ponieważ ceny najmu wzrosły do poziomu zbliżonego do rat kredytu, co skłania wiele osób do zakupu własnego mieszkania.
Czy państwo zwiększyło wysokość dopłat do czynszu?
Tak. Od 1 stycznia 2024 roku kwoty dopłat wzrosły o około 15 procent.
Czy planowane są zmiany w kryteriach dochodowych?
Tak. Przygotowywana jest reforma przepisów, która ma wprowadzić nowe kryteria i zwiększyć liczbę uprawnionych.
