Rząd zatwierdził 636 899 euro wsparcia dla samorządów, które w 2024 roku wdrożyły selektywną zbiórkę odpadów i system „Pay-As-You-Throw” (PAYT). To nagroda dla gmin i wspólnot, które wyprzedziły resztę kraju w drodze do gospodarki o obiegu zamkniętym – i wzór dla pozostałych części Cypru.
Pieniądze dla liderów zmian
Największym beneficjentem decyzji Rady Ministrów została Aglantzia, obecnie funkcjonująca jako departament dystryktu Nikozji, która otrzyma 250 000 euro za pionierskie wdrożenie systemu PAYT. Kolejne 265 609 euro trafi do Aradippou, docenionego za skuteczną i konsekwentną segregację odpadów nadających się do recyklingu.
Wsparcie otrzymają również mniejsze ośrodki. Polis Chrysochous oraz Wspólnota Gmin Tamassos dostaną po 30 000 euro. Dodatkowo 61 290 euro przyznano klastrowi Agia Marina Chrysochous–Gialia na kontynuację programów recyklingowych realizowanych przy wsparciu wolontariuszy z grupy „Presvyteres”.
Presja unijnych terminów
Decyzja rządu ma bezpośredni związek z narastającą presją ze strony Unii Europejskiej. Do 2025 roku Cypr musi osiągnąć poziom 55 proc. recyklingu odpadów komunalnych, a do 2035 roku – 65 proc. Jak przyznaje Ministerstwo Rolnictwa, największym problemem pozostaje selektywna zbiórka bioodpadów, w tym resztek żywności i odpadów zielonych.
System PAYT, wdrożony jako pierwszy w Aglantzii, ma być kluczowym narzędziem wymuszającym ograniczenie ilości wytwarzanych odpadów. Mieszkańcy płacą w nim proporcjonalnie do ilości śmieci, które oddają, co realnie wpływa na ich codzienne nawyki.
Wsparcie dla regionów peryferyjnych
Część środków ma wyrównać szanse regionów oddalonych od dużych ośrodków miejskich, takich jak Tamassos czy Polis Chrysochous. Obszary te nie są objęte systemami organizacji odzysku, jak Green Dot, co oznacza wyższe koszty po stronie lokalnych władz. Państwowe wsparcie ma zapobiec sytuacji, w której mieszkańcy wsi byliby karani za swoje położenie geograficzne.
Kolejny krok: 25 milionów euro
Choć obecne finansowanie dotyczy 2024 roku, rząd zapowiada znacznie większe inwestycje. Ministerstwo Rolnictwa przygotowuje projekt o wartości 25 mln euro w ramach programu „THALIA”, którego celem jest powszechne wdrożenie segregacji „u źródła” na całej wyspie.
Pełne, ogólnokrajowe wprowadzenie PAYT wciąż napotyka bariery prawne i infrastrukturalne, zwłaszcza w zakresie przetwarzania bioodpadów. Departament Środowiska oraz Ministerstwo Spraw Wewnętrznych pracują nad usunięciem tych przeszkód. Rząd zapowiada, że do 2026 roku system PAYT obejmie także dużych producentów odpadów.
Pieniądze dla ludzi, nie dla firm
Komisarz ds. kontroli pomocy publicznej zatwierdził wypłatę środków, potwierdzając, że finansowanie służy interesowi publicznemu, a nie prywatnym przedsiębiorstwom. Decyzja zostanie opublikowana w Dzienniku Urzędowym, co formalnie uruchamia wypłaty i sygnalizuje, że państwo zaczyna realnie inwestować w odpowiedzialną politykę odpadową.
FAQ
Na czym polega system Pay-As-You-Throw (PAYT)?
PAYT to system, w którym mieszkańcy płacą za wywóz odpadów w zależności od ilości wytwarzanych śmieci, co zachęca do segregacji i ograniczania odpadów.
Które gminy otrzymały największe wsparcie?
Najwięcej środków trafiło do Aglantzii (250 000 euro) oraz Aradippou (265 609 euro), które wdrożyły skuteczne systemy selektywnej zbiórki i PAYT.
Dlaczego Cypr musi przyspieszyć reformę odpadów?
Wyspa musi spełnić unijne cele recyklingu: 55 proc. do 2025 roku i 65 proc. do 2035 roku. Bez powszechnej segregacji i PAYT grożą jej sankcje finansowe.
