Redukcja dostaw wody dla rolników w związku z pogłębiającą się suszą ma – zdaniem organizacji rolniczych – charakter katastrofalny i zagraża przyszłości cypryjskiego rolnictwa. Przewodniczący organizacji Panagrotikos oraz szef Ogólnocypryjskiej Organizacji Producentów Zbóż, Kyriakos Kailas, ostrzega, że obecne decyzje podważają nie tylko opłacalność produkcji rolnej, ale także bezpieczeństwo żywnościowe kraju.
Jak podkreśla, ograniczenia w dostawach wody oznaczają, że nawet rolnicy dysponujący własnymi studniami wyprodukują znacznie mniej żywności, a koszty produkcji będą tak wysokie, że ceny produktów dla konsumentów nieuchronnie wzrosną.
Mniejsze cięcia dla domów, większe dla rolników
Podczas niedawnego spotkania w Ministerstwie Rolnictwa przedstawiono pierwotny plan redukcji dostaw wody na poziomie 5 proc. dla gospodarstw domowych i 35 proc. dla rolnictwa. Po sprzeciwie organizacji rolniczych ustalono ostatecznie, że ograniczenia wyniosą 10 proc. dla domów oraz 30 proc. dla rolników.
Zdaniem przedstawicieli sektora rolnego są to decyzje idące w dobrym kierunku, jednak spóźnione o co najmniej dekadę. Problem niedoborów wody powraca bowiem co roku, a pytanie o przyszłość plonów i ekonomiczną trwałość gospodarstw pozostaje bez odpowiedzi.
Zagrożenie dla produkcji pasz i halloumi PDO
Szczególne obawy budzi kwestia produkcji pasz dla zwierząt. Rolnicy alarmują, że przy ograniczonym dostępie do wody nie będą w stanie wytwarzać odpowiedniej ilości pasz objętościowych, stanowiących podstawę żywienia bydła i owiec.
Tymczasem co najmniej połowa pasz musi pochodzić z lokalnej produkcji, aby możliwe było utrzymanie legalności eksportu halloumi z oznaczeniem PDO. Brak wody może więc uderzyć nie tylko w rolników, ale także w jeden z kluczowych cypryjskich produktów eksportowych.
Krytyka gospodarki wodą i recyklingu
Kyriakos Kailas ostro krytykuje dotychczasowe planowanie w zakresie wykorzystania wody odzyskanej. Jako przykład podaje zbiornik w Tersefanou, który został wybudowany dwa lata temu bez zapewnienia doprowadzenia wody z systemu kanalizacyjnego Larnaki do rolników i hodowców z regionu.
Obecnie z oczyszczalni ścieków w Larnace wykorzystywane są jedynie trzy miliony metrów sześciennych wody z sześciu milionów produkowanych rocznie, a reszta trafia do morza. Rolnicy wskazują, że mimo rozbudowy sieci kanalizacyjnej w całej Larnace, potencjał wody z recyklingu wciąż nie jest w pełni wykorzystywany.
Kredyty, banki i jedyne wyjście
Dodatkowym problemem są kredyty zaciągnięte przez rolników, którzy dziś – z powodu spadku produkcji i dochodów – nie są w stanie regulować zobowiązań wobec banków. Zdaniem organizacji rolniczych jedynym realnym wyjściem z obecnego impasu jest dynamiczny rozwój odsalania wody.
Rolnicy popierają budowę nowych, dużych instalacji odsalania, zdolnych do produkcji nawet 100 tysięcy metrów sześciennych wody dziennie. Podkreślają przy tym, że koszt produkcji wody na Cyprze jest obecnie znacznie wyższy niż w Izraelu, co dodatkowo obciąża sektor rolny i odbija się na cenach żywności.
„Sytuacja jest dramatyczna”
Przedstawiciele rolników apelują nie tylko do władz, ale i do całego społeczeństwa o racjonalne gospodarowanie wodą. Jak zaznaczają, fakt, że w kranach nadal płynie woda, uśpił czujność wielu obywateli, podczas gdy kryzys wodny jest – obok skutków tureckiej inwazji i okupacji – jednym z największych problemów Cypru.
Obecne opady, choć korzystne dla części upraw, nie zmieniają sytuacji w zbiornikach, których napełnienie wynosi około 10 proc., wobec ponad 20 proc. w analogicznym okresie ubiegłego roku. Rolnicy ostrzegają, że bez szybkich i systemowych działań przyszłość sektora pierwotnego stoi pod znakiem zapytania.
FAQ
Jakie są obecne cięcia w dostawach wody?
Ustalono redukcję na poziomie 10 proc. dla gospodarstw domowych i 30 proc. dla rolników.
Dlaczego rolnicy mówią o zagrożeniu dla halloumi PDO?
Produkcja pasz wymaga wody, a bez lokalnych pasz eksport halloumi PDO może stracić podstawy prawne.
Jakie rozwiązanie proponują organizacje rolnicze?
Rozwój dużych instalacji odsalania oraz pełniejsze wykorzystanie wody z recyklingu.
