GESY to publiczny system opieki zdrowotnej na Cyprze, z którego korzysta dziś większość mieszkańców wyspy. Dzięki niemu pacjenci mają dostęp zarówno do państwowych, jak i wielu prywatnych lekarzy, szpitali oraz aptek. Wyjaśniamy, jak działa system, kto może z niego korzystać i co powinni wiedzieć także turyści z Polski.
Czym jest GESY?
GESY (General Healthcare System) to powszechny system ochrony zdrowia obowiązujący na Cyprze. Został uruchomiony po to, aby zapewnić wszystkim uprawnionym mieszkańcom dostęp do leczenia niezależnie od ich sytuacji finansowej.
System finansowany jest z obowiązkowych składek pracowników, pracodawców, osób prowadzących działalność gospodarczą oraz budżetu państwa. Obejmuje zarówno publiczne, jak i prywatne placówki medyczne, które podpisały umowę z GESY.
Najważniejsza zasada jest prosta – wysokość składek zależy od dochodów, natomiast dostęp do leczenia od potrzeb zdrowotnych pacjenta.
Jak działa system?
Każdy pacjent wybiera swojego lekarza pierwszego kontaktu (Personal Doctor), który prowadzi jego dokumentację medyczną i kieruje do specjalistów.
To właśnie lekarz rodzinny wystawia skierowania na:
- konsultacje specjalistyczne,
- badania diagnostyczne,
- fizjoterapię,
- leczenie szpitalne.
Można oczywiście udać się do specjalisty prywatnie, jednak wtedy pacjent pokrywa pełny koszt wizyty.
Cały system działa elektronicznie. Recepty są wystawiane online i można je zrealizować w każdej aptece współpracującej z GESY.
Jak zapisać się do GESY?
Rejestracja nie następuje automatycznie po przyjeździe na Cypr.
Najpierw należy założyć konto w internetowym portalu GESY, następnie potwierdzić swoją tożsamość i legalny pobyt (np. numerem ARC lub odpowiednim dokumentem pobytowym), a następnie wybrać lekarza rodzinnego i wysłać zgłoszenie do jego listy pacjentów.
Po zaakceptowaniu zgłoszenia można korzystać z całego systemu.
Ile kosztuje GESY?
System finansowany jest przede wszystkim z obowiązkowych składek pobieranych od dochodów.
Obecnie wynoszą one:
- pracownicy – 2,65% wynagrodzenia brutto,
- pracodawcy – 2,90%,
- osoby samozatrudnione – 4%,
- emeryci oraz osoby uzyskujące dochody z najmu lub dywidend – 2,65%.
Państwo finansuje system dodatkowo składką odpowiadającą 4,7% podstawy finansowania.
Jakie są dopłaty?
Większość świadczeń objęta jest niewielkimi dopłatami.
Obowiązujące opłaty to między innymi:
- lekarz rodzinny – bezpłatnie (w ramach limitu wizyt),
- specjalista ze skierowaniem – 6 euro,
- lek na receptę – 1 euro za każdy preparat,
- badania laboratoryjne – 1 euro za każde badanie,
- Szpitalny Oddział Ratunkowy – 10 euro.
Łączna suma dopłat jest ograniczona.
Dla większości mieszkańców roczny limit wynosi 150 euro, natomiast dla dzieci, osób starszych o niskich dochodach oraz wybranych grup chronionych tylko 75 euro.
Kto może korzystać z GESY?
Z systemu mogą korzystać osoby legalnie mieszkające na Cyprze.
Obywatele Unii Europejskiej muszą posiadać legalną rejestrację pobytu (Yellow Slip/MEU1) oraz spełniać warunki związane z zatrudnieniem, prowadzeniem działalności gospodarczej lub stałym pobytem.
Obywatele państw spoza UE mogą przystąpić do GESY jedynie w określonych przypadkach, m.in. posiadając stały pobyt, status uchodźcy lub odpowiednie pozwolenie na pracę.
Osoby przebywające na Cyprze wyłącznie turystycznie nie są objęte systemem.
A co z kartą EKUZ?
To jedna z najczęściej zadawanych pytań przez Polaków planujących wakacje na Cyprze.
Osoby przyjeżdżające z Polski mogą korzystać z Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ). Karta uprawnia do korzystania z niezbędnych świadczeń medycznych w publicznych placówkach zdrowia na takich samych zasadach jak osoby ubezpieczone na Cyprze.
Warto jednak pamiętać, że EKUZ nie pokrywa kosztów leczenia w prywatnych klinikach, transportu medycznego do Polski ani wielu dodatkowych świadczeń. Dlatego przed wyjazdem zaleca się wykupienie dodatkowego ubezpieczenia turystycznego, które zapewni szerszą ochronę.
Studenci i osoby spoza UE
Studenci spoza Unii Europejskiej nie mogą korzystać z GESY i muszą posiadać prywatne ubezpieczenie zdrowotne wymagane przy uzyskaniu wizy.
Studenci z państw UE mogą korzystać z karty EKUZ. Jeśli jednak podejmą pracę lub zamieszkają na Cyprze na stałe, mogą zarejestrować się w GESY na zasadach obowiązujących wszystkich mieszkańców.
Coraz więcej mieszkańców korzysta z GESY
Od momentu uruchomienia systemu większość mieszkańców Cypru korzysta właśnie z GESY zamiast z prywatnych polis zdrowotnych. System zapewnia dostęp do lekarzy rodzinnych, specjalistów, badań diagnostycznych, szpitali oraz leków przy stosunkowo niewielkich kosztach ponoszonych przez pacjentów.
FAQ
Czy turyści z Polski mogą korzystać z publicznej służby zdrowia na Cyprze?
Tak, jeśli posiadają ważną kartę EKUZ. Obejmuje ona niezbędne świadczenia w publicznych placówkach medycznych.
Czy EKUZ zastępuje ubezpieczenie turystyczne?
Nie. EKUZ nie pokrywa kosztów leczenia prywatnego, transportu medycznego ani wielu dodatkowych usług. Dlatego warto posiadać również prywatne ubezpieczenie.
Czy można korzystać z prywatnych lekarzy?
Tak. Można umówić wizytę prywatnie, jednak wtedy pacjent pokrywa pełny koszt leczenia.
