Budowle bez pozwoleń, w strefach chronionych i mimo decyzji sądów. Sprawy wciąż nierozstrzygnięte
Politycznie eksponowane osoby (PEP) i powiązane z nimi firmy są zamieszane w szereg nielegalnych inwestycji komercyjnych i wakacyjnych – wynika z najnowszego raportu cypryjskiego Urzędu Kontroli (NIK). Dotyczą one m.in. obszarów Natura 2000, decyzji Rady Ministrów sprzecznych z unijnym prawem ochrony środowiska, a także prób obejścia lokalnych planów zagospodarowania przestrzennego.
Famagusta i Natura 2000: budowa mimo zakazu
Jedna z najpoważniejszych spraw dotyczy inwestycji w gminie Sotira w dystrykcie Famagusta, częściowo zlokalizowanej na terenie objętym ochroną Natura 2000. NIK stwierdził, że firma powiązana z osobą z kręgu PEP naruszyła kluczowe warunki pozwolenia urbanistycznego – m.in. poprzez budowę dodatkowych pięter, które nie zostały zatwierdzone. Co więcej, budynki mieszkalne powstały jeszcze przed uzyskaniem wszystkich wymaganych pozwoleń.
Po odmowie zatwierdzenia zmian przez władze urbanistyczne, firma odwołała się do sądu administracyjnego, domagając się odstępstwa od lokalnego planu zagospodarowania. W styczniu 2023 r. Rada Ministrów wydała zgodę na tymczasowe (5-letnie) pozwolenie na użytkowanie. Jednak po naciskach ze strony Urzędu Kontroli, decyzja ta została w czerwcu uchylona – przypomniano, że opinia Departamentu Ochrony Środowiska, wskazująca na naruszenia prawa unijnego, była wiążąca.
Pomimo tego, sąd administracyjny ponownie orzekł na korzyść firmy, wskazując na błędy proceduralne po stronie administracji.
Drugie osiedle – ponownie bez pozwoleń
Ten sam inwestor – według raportu – w kwietniu 2021 roku rozpoczął budowę domów wakacyjnych również bez wymaganych zezwoleń urbanistycznych i budowlanych. Dopiero po interwencji NIK, gmina Sotira zgłosiła sprawę do Izby Inżynierów (Etek), a dokumentację przekazano Prokuraturze Generalnej do analizy pod kątem ewentualnych przestępstw, deliktów cywilnych i dyscyplinarnych. Mimo upływu lat, sprawa nadal pozostaje nierozstrzygnięta.
Akamas: sąd nakazał rozbiórkę – budynki nadal stoją
Inna sprawa dotyczy półwyspu Akamas – również obszaru chronionego. Według raportu, władze gminy Peyia zapewniały, że nielegalne konstrukcje (m.in. restauracja i bar) zostały rozebrane zgodnie z orzeczeniem sądu. Jednak zdjęcia oraz wizyta kontrolerów wykazały, że budynki nadal istnieją. W marcu 2025 roku gmina Akamas poinformowała, że „trwają intensywne działania zmierzające do ich usunięcia”.
PEP-y i systemowe luki
Urząd Kontroli przypomina, że PEP to osoba pełniąca istotne funkcje publiczne – jak prezydenci, ministrowie, posłowie, sędziowie, ambasadorowie czy wyżsi rangą oficerowie. Status ten obejmuje również członków rodzin i bliskich współpracowników.
Raport unaocznia nie tylko nadużycia, ale także brak egzekwowania prawa wobec wpływowych osób. W wielu przypadkach decyzje środowiskowe, urbanistyczne i sądowe są ignorowane, a działania naprawcze – opóźniane lub niepodejmowane.
FAQ
Czym są PEP-y i dlaczego mają znaczenie w tym raporcie?
PEP (Politically Exposed Person) to osoba pełniąca ważną funkcję publiczną. Raport wskazuje, że niektóre z nich lub ich bliscy wykorzystują swoją pozycję do prowadzenia inwestycji z pominięciem przepisów.
Jakie obszary dotyczyły nielegalne inwestycje?
Sotira w dystrykcie Famagusta (teren Natura 2000) oraz półwysep Akamas – oba podlegają ochronie środowiskowej na poziomie krajowym i unijnym.
Czy doszło do ukarania sprawców?
Na ten moment żadne z postępowań nie zostało zakończone. Niektóre decyzje Rady Ministrów zostały uchylone, a sprawy trafiły do sądu lub prokuratury.
