Nowe instalacje do 2029 roku – ambitny plan, wysokie ryzyko energetyczne
Do 2029 roku Cypr planuje podwoić całkowitą produkcję odsalanej wody – z obecnych 235 tys. do 412 tys. m³ dziennie. Rząd zapowiada instalację dwóch nowych stałych jednostek odsalania w Limassol i Dhekelii oraz trzech mobilnych jednostek do lata 2026 roku. Planowane są również kolejne cztery, z czego trzy mają mieć charakter stały.
Jednak – jak ostrzegają eksperci – wzrost produkcji wody oznacza też większe zużycie energii elektrycznej. Dziś około 6% całkowitej produkcji prądu na Cyprze trafia na potrzeby odsalania, a po uruchomieniu nowych zakładów wskaźnik ten może wzrosnąć do 10%.
Rząd: bezpieczeństwo wodne priorytetem
Według Ministerstwa Rolnictwa, rozbudowa sieci odsalania to element strategii walki z kryzysem wodnym, której szczegóły przedstawiono przy okazji budżetu resortu na 2026 rok. Projekt zakłada szerokie wykorzystanie technologii odwróconej osmozy wzdłuż wybrzeży wyspy.
Resort podkreśla, że jeśli harmonogram zostanie dotrzymany, Cypr już latem 2026 roku będzie mógł w pełni pokrywać potrzeby wodociągowe odsoloną wodą, a także przeznaczać jej część na nawadnianie upraw.
Naukowcy: potrzebna strategia energetyczna
Specjaliści ostrzegają, że choć technologia odwróconej osmozy jest najwydajniejsza na świecie, to proces pozostaje energochłonny i kosztowny. Dr Marios Georgiou z Instytutu Cypryjskiego przypomina, że odsalanie odpowiada już za ok. 2% całkowitych emisji CO₂ na wyspie.
„Jeśli rząd podwoi moce, zużycie prądu wzrośnie nawet do 10% rocznej produkcji, co przełoży się na wyższe rachunki i większe obciążenie dla środowiska” – mówi badacz.
Zwraca też uwagę, że energia wykorzystywana do odsalania jest niemal równa ilości energii marnowanej z odłączanych instalacji fotowoltaicznych. Jego zdaniem należy opracować system, który pozwoliłby przekierować nadwyżkę energii z OZE do zakładów odsalania.
Odsalanie z odnawialnych źródeł?
Minister rolnictwa Maria Panagiotou zapowiada, że nowe instalacje będą wspierane przez Odnawialne Źródła Energii, ale eksperci pytają, w jakim stopniu i czy Cypr jest gotów technicznie na taką transformację.
Według Departamentu Rozwoju Wód, każda z nowych jednostek będzie zobowiązana do korzystania z OZE, a jednym z rozważanych rozwiązań jest bezpośrednia umowa z dużą farmą fotowoltaiczną, która ma pokrywać znaczną część zapotrzebowania energetycznego.
Koszty i skutki środowiskowe
Średni koszt odsalanej wody na Cyprze wynosi dziś ok. 1,50 euro za m³, podczas gdy w krajach takich jak Zjednoczone Emiraty Arabskie czy Dubaj, dzięki OZE i skali produkcji, spada on nawet do 0,37 euro.
Oprócz emisji CO₂ problemem jest też zrzut solanki do morza, który negatywnie wpływa na życie morskie. Eksperci postulują, by solankę poddawać recyklingowi, np. w celu odzyskiwania soli przemysłowej lub rolniczej.
FAQ
Ile wody będzie produkować Cypr po zakończeniu inwestycji?
Do 2029 roku produkcja odsalanej wody ma wzrosnąć z 235 tys. do 412 tys. m³ dziennie.
Czy nowe jednostki będą zasilane energią odnawialną?
Tak, resort zapowiada wykorzystanie OZE, choć nie określono jeszcze, w jakim procencie.
Jakie są skutki środowiskowe odsalania?
Proces zużywa dużo energii i generuje emisje CO₂, a zrzuty solanki mogą szkodzić ekosystemom morskim.
