Tysiące gospodarstw domowych na Cyprze straciło zgromadzone nadwyżki energii z paneli fotowoltaicznych. Decyzja wywołała falę oburzenia – szczególnie że zbiegła się z rosnącymi cenami prądu i ograniczeniami produkcji energii.
Wyzerowane nadwyżki bez ostrzeżenia
Problem dotyczy systemu net metering, w którym nadwyżki energii trafiają jako „kredyty” na konto użytkownika. W lutowych rachunkach wielu mieszkańców zauważyło, że ich zgromadzone przez lata nadwyżki zostały wyzerowane.
Jak podkreślają użytkownicy, nie otrzymali wcześniej jasnej informacji, że taki reset nastąpi.
Według Electricity Authority of Cyprus (EAC), działanie wynika z przepisów zatwierdzonych w 2023 roku. Nowe zasady przewidują, że nadwyżki można przechowywać maksymalnie przez 36 miesięcy – po tym czasie są automatycznie usuwane.
Spór o sposób wprowadzenia zmian
Najwięcej kontrowersji budzi nie sama zmiana, ale sposób jej wdrożenia. Wcześniejsze umowy nie wskazywały jasno, że nadwyżki mają określony termin ważności.
Dodatkowo zamiast indywidualnego rozliczania (liczonego od momentu instalacji), zastosowano jeden wspólny termin dla wszystkich użytkowników.
Eksperci wskazują, że problem dotyczy komunikacji z klientami, a nie samej legalności decyzji.
Kolejny problem: odłączanie instalacji
Sytuację pogarszają tzw. curtailments, czyli czasowe odłączanie instalacji fotowoltaicznych od sieci.
Dochodzi do tego w momentach nadprodukcji energii, gdy system nie jest w stanie przyjąć nadwyżek. W praktyce oznacza to, że właściciele paneli tracą możliwość produkcji energii – mimo sprzyjających warunków.
System nie nadąża za OZE
Na Cyprze produkcja energii odnawialnej przekroczyła już 1000 MW, podczas gdy zapotrzebowanie wynosi około 450 MW. Brakuje jednak infrastruktury, która pozwoliłaby przechowywać lub eksportować nadwyżki.
Brak dużych magazynów energii oraz połączeń z innymi krajami powoduje, że jedynym rozwiązaniem jest ograniczanie produkcji.
Zmiany zasad i nowe modele rozliczeń
Od stycznia nowe instalacje objęte są systemem net billing, w którym nadwyżki energii sprzedawane są po niższych cenach hurtowych, zamiast kompensować zużycie.
Celem jest zachęcenie do autokonsumpcji i inwestycji w magazyny energii.
Rosnące rachunki mimo inwestycji
Problem pojawia się w szczególnym momencie – ceny energii rosną, m.in. przez wzrost kosztów paliw związany z sytuacją na Bliskim Wschodzie.
W efekcie gospodarstwa domowe tracą jednocześnie:
– zgromadzone nadwyżki
– możliwość produkcji energii
– i płacą więcej za prąd
To wywołuje rosnącą frustrację wśród mieszkańców, którzy inwestowali w fotowoltaikę, by obniżyć rachunki.
Presja na władze rośnie
Sprawa trafiła już do regulatorów i organizacji konsumenckich. Pojawiają się apele o większą przejrzystość oraz ewentualne okresy przejściowe.
EAC podkreśla, że działa zgodnie z polityką rządu, jednak nie odnosi się bezpośrednio do zarzutów dotyczących braku informacji dla klientów.
Dla wielu mieszkańców to nie tylko kwestia jednej decyzji, ale efekt kilku zmian, które uderzyły w tym samym czasie.
FAQ
Dlaczego zniknęły nadwyżki energii na Cyprze?
Zgodnie z nowymi przepisami nadwyżki w systemie net metering wygasają po 36 miesiącach.
Dlaczego instalacje są odłączane od sieci?
Z powodu nadprodukcji energii i braku możliwości jej magazynowania lub eksportu.
Czy można tego uniknąć?
Częściowo tak – poprzez zwiększenie autokonsumpcji lub inwestycję w magazyny energii.
