Zakończono prace konserwatorskie przy dwóch ważnych cypryjskich zabytkach – meczecie w wiosce Tochni w dystrykcie Larnaka oraz kościele Panayia w Lysi w dystrykcie Famagusta. Projekty, prowadzone przez bikomunalny komitet ds. dziedzictwa kulturowego, zostały sfinansowane przez Unię Europejską i zrealizowane przy wsparciu Programu Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP).
Odbudowany meczet w Tochni – pamięć i pojednanie
Współprzewodniczący komitetu, Ali Tuncay, powiedział, że zakończenie prac w Tochni budzi mieszane emocje: „Z jednej strony ból przeszłości i utracone życia, z drugiej – odrodzenie zabytku w miejscu, gdzie doświadczono cierpienia”.
Tochni była jednym z miejsc największej tragedii cypryjskiego konfliktu międzyspołecznego – 14 sierpnia 1974 roku, podczas drugiej fazy tureckiej inwazji, 84 tureccy Cypryjczycy z Tochni, Mari i Zygi zostali zamordowani przez ekstremistów z EOKA B. W 2016 roku była minister spraw zagranicznych Erato Kozakou-Markoullis publicznie przeprosiła społeczność turecko-cypryjską za tę zbrodnię.
Tuncay podkreślił, że prace obejmowały wzmocnienie ścian nośnych, naprawę dachu i zabezpieczenie budynku przed wilgocią, a także zachowanie oryginalnych elementów, w tym zewnętrznych schodów pełniących funkcję minaretu. „To nie tylko renowacja budowli, ale wyraz szacunku dla pamięci tych, którzy tu żyli i modlili się” – dodał.
Kościół Panayia w Lysi – arcydzieło cypryjskiego budownictwa
Jak poinformował drugi współprzewodniczący komitetu, Sotos Ktoris, zakończono również konserwację kościoła Panayia w Lysi, opisywanego jako „jeden z najbardziej emblematycznych zabytków współczesnego dziedzictwa kulturowego Cypru”. Świątynia została zbudowana pod koniec XIX wieku według projektu wybitnego budowniczego Iacovosa Pavlou, który połączył tradycyjną kamienną architekturę z elementami neogotyku.
Ktoris zaznaczył, że renowacja była możliwa dzięki zaangażowaniu wysiedlonych greckich Cypryjczyków z Lysi, a także wsparciu UE i UNDP. Przypomniał też, że po tureckiej inwazji w 1974 roku mieszkańcy Lysi zostali przymusowo wysiedleni, a wieś została zasiedlona przez tureckich Cypryjczyków z rejonu Pafos.
FAQ
Dlaczego meczet w Tochni ma tak duże znaczenie historyczne?
Tochni była miejscem jednej z najtragiczniejszych masakr podczas konfliktu z 1974 roku. Odnowa meczetu symbolizuje pamięć, pojednanie i wspólne dziedzictwo kulturowe Cypru.
Kto finansował renowację meczetu i kościoła?
Oba projekty sfinansowano ze środków Unii Europejskiej przy wsparciu technicznym Programu Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP).
Czy w renowacji uczestniczyli przedstawiciele obu społeczności Cypru?
Tak. Projekty realizowano w ramach bikomunalnego komitetu ds. dziedzictwa kulturowego, opartego na zasadach wzajemnego szacunku, równości i zaufania.
