Beztroskie wakacje, miłość do wyspy i plan spokojnej emerytury. Dla brytyjskiej pary Cypr miał być spełnieniem marzeń. Zamiast tego stał się źródłem wieloletniego stresu, sporów sądowych i problemów prawnych, które nie skończyły się nawet po śmierci jednego z małżonków.
Działka bez granic i obietnice bez pokrycia
Michael i Anne (imiona zostały zmienione) odwiedzali Cypr regularnie od 1981 roku. W 2005 roku zdecydowali się kupić działkę w Ayios Tychonas, wierząc, że to pierwszy krok do emerytury na wyspie. Dopiero po czasie okazało się, że parcela jest częścią większego terenu, a oni stali się współwłaścicielami bez jasno wyznaczonych granic.
W praktyce oznaczało to brak możliwości budowy. Trzy lata sporów sądowych doprowadziły do wpisania ich nazwisk do rejestru, ale dotyczyło to nieprecyzyjnie określonej działki, z którą nadal nie mogli nic zrobić. Sytuację pogarszał fakt, że deweloper nie dotrzymał pisemnej obietnicy zapewnienia drogi dojazdowej, prądu i wody w ciągu roku od zakupu.
Druga próba, te same problemy
Para mogła liczyć na pomoc cypryjskiego przyjaciela, Andreasa (imię zmienione), który znał realia lokalnego systemu prawnego. Dzięki jego wsparciu udało się uzyskać potwierdzenie praw własności, choć prawnik odradzał dalszą walkę z deweloperem.
Widząc, że ich plan emerytalny się rozpada, Michael i Anne zdecydowali się na zakup kolejnej działki, tym razem w innej części Limassol. Ostrożniejsi niż wcześniej, poprosili prawnika o dokładne sprawdzenie dokumentów i otrzymali zapewnienie, że wszystko jest w porządku.
Problemy wróciły w momencie składania wniosku o pozwolenie na budowę. Okazało się, że przez działkę przebiega stara droga, a na jej terenie znajduje się zbiornik wodny. Efekt był ten sam – brak możliwości rozpoczęcia budowy.
Testament, śmierć i zderzenie z prawem
W 2018 roku Michael zmarł. Anne jest przekonana, że wieloletni stres związany z problemami prawnymi miał wpływ na jego stan zdrowia. W testamencie Michael zapisał ziemię żonie, wierząc, że w ten sposób zabezpiecza jej przyszłość.
Dopiero przy próbie sprzedaży nieruchomości Anne dowiedziała się, że sprawa jest znacznie bardziej skomplikowana. Nie tylko niejasny status własności uniemożliwiał transakcję, ale zastosowanie znalazło także cypryjskie prawo dziedziczenia przymusowego. Oznaczało to, że ich skonfliktowany syn miał prawo do części majątku, niezależnie od treści testamentu.
Michael nie wiedział, że jako obywatel innego państwa mógł w testamencie wyraźnie wskazać prawo brytyjskie jako właściwe dla dziedziczenia. Brak takiej klauzuli sprawił, że automatycznie zastosowanie miało prawo cypryjskie.
Dziedziczenie nieruchomości na Cyprze
Cypryjskie prawo spadkowe ma na celu ochronę więzi rodzinnych i znacząco ogranicza swobodę testatora. Nawet jeśli sporządzono testament, można dowolnie rozporządzać jedynie częścią majątku. Pozostała część, tzw. część ustawowa, musi trafić do najbliższych krewnych – małżonka, dzieci lub rodziców.
Wysokość części rozporządzalnej zależy od sytuacji rodzinnej spadkodawcy. Przy pozostawieniu małżonka i dzieci można swobodnie rozporządzić jedynie jedną czwartą wartości spadku. W przypadku braku dzieci, ale obecności małżonka lub rodziców – połową. Pełna swoboda obowiązuje tylko wtedy, gdy nie ma ani małżonka, ani dzieci, ani rodziców.
Co kluczowe, nieruchomości położone na Cyprze zawsze podlegają cypryjskiemu prawu spadkowemu, niezależnie od obywatelstwa czy miejsca zamieszkania zmarłego. Inaczej traktowany jest majątek ruchomy, gdzie – pod określonymi warunkami – możliwy jest wybór prawa innego państwa.
Jedyną dobrą wiadomością pozostaje fakt, że na Cyprze nie obowiązuje podatek spadkowy dla osób, które zmarły po 1 stycznia 2000 roku.
FAQ
Czy cudzoziemiec może uniknąć dziedziczenia przymusowego na Cyprze?
Nie w przypadku nieruchomości. Nieruchomości położone na Cyprze zawsze podlegają cypryjskiemu prawu spadkowemu. Wybór innego prawa może dotyczyć jedynie majątku ruchomego.
Dlaczego testament nie wystarcza na Cyprze?
Ponieważ cypryjskie prawo ogranicza swobodę testatora. Testament może obejmować tylko część rozporządzalną majątku, a reszta musi trafić do ustawowo chronionych krewnych.
Czy na Cyprze obowiązuje podatek spadkowy?
Nie. Podatek spadkowy został zniesiony i nie obowiązuje dla osób, które zmarły po 1 stycznia 2000 roku.
