Nierówności płacowe na Cyprze stają się coraz bardziej widoczne i nie dotyczą wyłącznie różnic między sektorem publicznym a prywatnym. Jak wynika z raportu Rady Fiskalnej na 2025 rok, problem pogłębia się również pomiędzy poszczególnymi sektorami gospodarki oraz firmami kontrolowanymi przez kapitał zagraniczny, zwłaszcza tymi o wysokiej mobilności.
Płace rosną, ale nie dla wszystkich
Z danych przedstawionych w raporcie wynika, że od 2021 roku przeciętny poziom wynagrodzeń na Cyprze wzrósł o około 21%. Wzrost ten nie był jednak równomierny. Różnice pomiędzy sektorami, branżami i regionami wyspy wyraźnie się pogłębiły. Szczególnie widoczne są one w działalnościach związanych z informacją i komunikacją, gdzie w ciągu czterech lat wynagrodzenia wzrosły aż o 97,1%, osiągając średnio niemal 5 tysięcy euro miesięcznie. W sektorach powiązanych z usługami finansowymi przeciętna pensja w 2024 roku przekroczyła 5,1 tys. euro.
Rada Fiskalna zwraca uwagę, że mimo ogólnego wzrostu płac, jednocześnie rośnie nierówność pomiędzy wynagrodzeniami w poszczególnych branżach. Najszybciej rosną pensje tam, gdzie już wcześniej były one najwyższe.
Realne dochody pod presją inflacji
Raport pokazuje również, że dla około 40% kategorii zatrudnienia realne wynagrodzenia od 2021 roku faktycznie spadły. Jedynie sektory zatrudniające około 37% pracowników odnotowały wzrost płac wyższy niż skumulowana inflacja. To tłumaczy, dlaczego pozytywne dane makroekonomiczne nie przekładają się na realne poczucie poprawy sytuacji życiowej i społecznej wśród dużej części mieszkańców.
Rola zagranicznych firm w cypryjskiej gospodarce
Istotnym czynnikiem wpływającym na nierówności jest również odpływ dochodów za granicę. Około 11% cypryjskiego PKB trafia do końcowych właścicieli przedsiębiorstw kontrolowanych przez kapitał zagraniczny. W efekcie realne i dostępne dochody mieszkańców są niższe, niż sugerowałyby dane oparte na PKB, a nie na dochodzie narodowym brutto.
Rada Fiskalna podkreśla, że jeśli wzrost dochodów liczony jest w oparciu o PKB, roczny wzrost dochodu na mieszkańca w latach 2018–2024 przekraczał 3%. Jednak po uwzględnieniu dochodu narodowego brutto tempo to spada do zaledwie 1,74%.
Ryzyko strukturalne dla gospodarki
Zdaniem autorów raportu cypryjska gospodarka coraz bardziej opiera się na firmach o wysokiej mobilności, kontrolowanych przez zagraniczny kapitał, głównie w sektorach informacji i komunikacji. Tworzy to poważne podatności strukturalne, które obecnie nie są odpowiednio adresowane. Wraz z rosnącymi różnicami płacowymi między sektorami rośnie także ogólny poziom nierówności dochodowych, co potwierdzają oficjalne dane po 2019 roku.
Dochody przesuwają się z pracy do kapitału
Raport wskazuje także na wyraźną redystrybucję dochodów na korzyść zysków przedsiębiorstw kosztem wynagrodzeń. Dzieje się to mimo sprzyjających warunków rynkowych, takich jak niska stopa bezrobocia, wysoki wzrost gospodarczy czy niedobory siły roboczej. Na wzrost dochodów z kapitału wpłynęła m.in. polityka Europejskiego Banku Centralnego oraz dynamiczny wzrost inwestycji na Cyprze.
Jednocześnie Rada Fiskalna zaznacza, że presja migracyjna, która w wielu krajach UE wpływała na hamowanie wzrostu płac, na Cyprze ma ograniczone znaczenie. Zatrudnianie cudzoziemców koncentruje się głównie w sektorach rozwijających się, gdzie brakuje lokalnych pracowników.
Rośnie dystans między średnią a medianą
Szczególnie niepokojące są dane dotyczące nierówności dochodowych mierzonej wskaźnikiem Giniego. Choć w przypadku wynagrodzeń brutto wzrost tego wskaźnika po 2022 roku nie jest gwałtowny i utrzymuje się on na poziomie bliskim 40%, znacznie wyraźniejszy wzrost widoczny jest przy analizie dochodu rozporządzalnego. Od 2024 roku Cypr notuje poziom nierówności wyższy niż średnia strefy euro.
Dodatkowo szybko rośnie różnica między średnim a medianowym wynagrodzeniem, co samo w sobie wskazuje na pogłębiające się nierówności. W ostatnich latach dystans ten zwiększył się w ujęciu nominalnym aż o 32%.
FAQ
Dlaczego nierówności płacowe na Cyprze rosną mimo wzrostu gospodarczego?
Ponieważ wzrost płac koncentruje się głównie w sektorach już dobrze wynagradzanych, podczas gdy w wielu branżach realne dochody spadają przez inflację.
Jaki wpływ mają zagraniczne firmy na dochody mieszkańców Cypru?
Znaczna część dochodów wypracowanych na wyspie odpływa za granicę, co obniża realne dochody mieszkańców w porównaniu z danymi opartymi wyłącznie na PKB.
Czy Cypr ma dziś większe nierówności niż inne kraje UE?
Tak, według najnowszych danych poziom nierówności dochodowych na Cyprze przekracza już średnią strefy euro.
