Budżet tzw. dobrych usług Organizacji Narodów Zjednoczonych na Cyprze zostanie w tym roku znacząco obcięty. Jak wynika z informacji uzyskanych przez lokalne media, planowany budżet na przyszły rok będzie o 1,2 mln dolarów (ok. 1 mln euro) niższy niż w roku ubiegłym, co oznacza redukcję o 37,7 proc.
Cięcia finansowe przełożą się bezpośrednio na likwidację ośmiu stanowisk pracy. Siedem z nich dotyczy cywilnych pracowników ONZ, którzy zajmowali się wsparciem dwuwspólnotowych komitetów technicznych, współpracą pomiędzy obiema stronami wyspy oraz działaniami budowy zaufania. Ósme stanowisko formalnie dotyczy funkcji specjalnego doradcy ONZ ds. Cypru, jednak pozostaje ono nieobsadzone od niemal dekady.
Ostatnim specjalnym doradcą był norweski dyplomata, który pełnił tę funkcję w latach 2014–2017. Po jego rezygnacji w sierpniu 2017 roku nie powołano następcy, a rozmowy pokojowe zostały wówczas przerwane po fiasku negocjacji w Crans-Montana.
Specjalny doradca czy osobisty wysłannik
W miejsce specjalnego doradcy ONZ zdecydowała się w ostatnich latach powołać osobistego wysłannika sekretarza generalnego. Obecnie funkcję tę pełni Maria Angela Holguin. Jej rola jest zbliżona do roli doradcy, jednak różni się zakresem mandatu.
Specjalny doradca podlega bezpośrednio Radzie Bezpieczeństwa ONZ i musi działać w ramach jej rezolucji, które zakładają rozwiązanie problemu cypryjskiego w formie federacji bizonalnej i bikomunalnej z równością polityczną. Osobisty wysłannik raportuje natomiast sekretarzowi generalnemu i może prowadzić rozmowy także poza tym ściśle określonym frameworkiem.
Zablokowanie powołania nowego specjalnego doradcy w latach 2020–2024 było związane z odmową prowadzenia rozmów federalnych przez ówczesnego przywódcę społeczności tureckich Cypryjczyków. Dopiero w 2024 roku uzgodniono kompromisowe rozwiązanie w postaci osobistego wysłannika.
Cięcia bez wpływu na wysłannika i Unficyp
Źródła ONZ podkreślają, że redukcja budżetu nie zagraża obecnej misji osobistej wysłanniczki, ponieważ jej stanowisko finansowane jest z budżetu sekretarza generalnego, a nie Rady Bezpieczeństwa. Jednocześnie zaznaczają, że w przyszłości możliwy jest powrót do modelu specjalnego doradcy, jeśli stanowiska obu stron konfliktu oraz Rady Bezpieczeństwa ponownie się zbiegną.
W kontekście bezpieczeństwa sytuacja sił pokojowych ONZ na Cyprze pozostaje względnie stabilna. Połowa budżetu misji Unficyp, wynoszącego około 55 mln dolarów rocznie, finansowana jest przez Republikę Cypryjską oraz Grecję. Oznacza to, że ewentualne cięcia ze strony ONZ dotkną jedynie części finansowanej centralnie, a realne redukcje mogą wynieść od 7,5 do maksymalnie 20 proc.
Mandat Unficyp wygasa 31 stycznia i przed tą datą Rada Bezpieczeństwa musi podjąć decyzję o jego przedłużeniu, aby misja mogła kontynuować działalność.
FAQ
O ile zmniejszony zostanie budżet ONZ ds. Cypru?
Planowana redukcja wynosi 37,7 proc., czyli około 1,2 mln dolarów mniej niż w poprzednim roku.
Czy cięcia wpłyną na rozmowy pokojowe?
Redukcja dotknie głównie personelu wspierającego współpracę dwuwspólnotową, co może ograniczyć działania budowy zaufania, ale nie obejmuje funkcji osobistej wysłanniczki ONZ.
Czy misja Unficyp jest zagrożona?
Nie bezpośrednio. Dzięki współfinansowaniu przez Republikę Cypryjską i Grecję ewentualne cięcia będą ograniczone.
