Rozpoczynające się w najbliższych tygodniach prace między wspólnotami Kalavasos i Asgata mają na celu wydobycie na światło dzienne unikalnej historii górnictwa w regionie Vasiliko. Inwestycje obejmą miejsca związane z wydobyciem miedzi, którego początki sięgają epoki brązu, a które było intensywnie rozwijane także w okresie rzymskim oraz w pierwszych dekadach XX wieku, gdy kopalnie znacząco wspierały cypryjską gospodarkę poprzez eksport miedzi na rynki światowe.
Kopalnie na 17 kilometrach kwadratowych
Zgodnie z informacjami opublikowanymi przez Radę Wspólnoty Asgata, w latach 1936–1978 Grecka Spółka Górnicza prowadziła w regionie pięć kopalń: Petra, Mavrythkia, Lantaria, Mavri Syka i Platyes. Obszar działalności obejmował około 17 kilometrów kwadratowych.
Wydobyte rudy były transportowane ciężarówkami do centralnej sortowni zlokalizowanej nad sztolnią Kanellopoulou, w pobliżu koryta rzeki Vasilopotamos. Następnie materiał przewożono koleją przez Kalavasos do Vasiliko, gdzie odbywała się jego obróbka, a później – przy użyciu systemu załadunku linowego – trafiał on bezpośrednio do ładowni statków przeznaczonych na eksport.
Renowacja sztolni Kanellopoulou
Projekty związane z ochroną i promocją dziedzictwa górniczego regionu realizowane są w ramach programu Interreg Grecja–Cypr 2021–2027. Już 1 lutego rozpoczną się prace renowacyjne sztolni Kanellopoulou na obrzeżach Kalavasos. Koszt inwestycji wynosi 220 tys. euro.
Przetarg został rozstrzygnięty przez Departament Geologii i obejmuje odbudowę samej sztolni, sortowni rudy oraz konserwację torów transportowych. Projekt zaplanowano na 10 miesięcy, a jego zakończenie przewidziane jest do końca 2026 roku.
Znaczna część sztolni uległa zawaleniu na skutek osuwisk i erozji skał stropowych. W ramach prac usunięte zostaną uszkodzone elementy skalne, zniszczone łuki oraz drewniane części konstrukcyjne. Następnie odtworzone zostaną metalowe łuki z fundamentami oraz elementy drewniane ścian, tak aby przywrócić obiekt do pierwotnego stanu.
Sortownia, wagony i infrastruktura kolejowa
W rejonie wejścia do sztolni zachowały się instalacje sortowania rudy, do których materiał trafiał ciężarówkami. Wewnątrz znajdują się trzy leje zasypowe, przez które ruda ładowana była do wagonów i transportowana kolejką do zakładów wzbogacania w Vasiliko. Wszystkie te elementy zostaną poddane konserwacji, podobnie jak metalowa platforma zamontowana niedawno przy wejściu. Przewidziano również oczyszczenie torów i prace w strefie rozładunku powyżej sortowni.
Projekty cyfrowe i trasy piesze
Równolegle Departament Geologii prowadzi dwa kolejne przetargi o łącznej wartości 58 tys. euro. Pierwszy dotyczy stworzenia aplikacji internetowej umożliwiającej wirtualne zwiedzanie kopalń Platyes i Mavrythkia w technologii 360°. Drugi projekt obejmuje cyfrową rekonstrukcję XX-wiecznej działalności górniczej w rejonie Kalavasos–Asgata z wykorzystaniem technologii VR, z trzema interaktywnymi środowiskami i animowanymi postaciami.
Do lata 2027 roku planowane jest także wytyczenie tras pieszych, które umożliwią przejście z Kalavasos do Asgaty i poznanie kluczowych punktów dawnej działalności górniczej.
Odnowa historycznych wagonów
Niezależnie od projektów Interreg, Rada Wspólnoty Kalavasos, we współpracy z Organizacją Rozwoju i Promocji Turystyki Larnaki, przeprowadzi konserwację trzech historycznych wagonów kolejowych używanych do transportu rudy do 1971 roku. Koszt prac wyniesie 13 tys. euro.
Dwa wagony trafią do sztolni Kanellopoulou, trzeci zostanie ustawiony w przestrzeni publicznej miejscowości jako element przypominający o przemysłowej przeszłości regionu. W planach jest również renowacja stalowego mostu kolejowego i zachowanego składu pociągu znajdujących się w parku w Kalavasos, a także dalsza rozbudowa lokalnej ścieżki przyrodniczej prowadzącej w kierunku Mari.
FAQ
Od kiedy funkcjonowały kopalnie w rejonie Kalavasos–Asgata?
Najstarsze ślady wydobycia pochodzą z epoki brązu, a intensywna działalność miała miejsce także w okresie rzymskim i w XX wieku.
Kiedy zakończą się prace przy sztolni Kanellopoulou?
Zakończenie projektu planowane jest do końca 2026 roku.
Czy inwestycje będą dostępne dla turystów?
Tak, projekty obejmują trasy piesze, elementy ekspozycyjne oraz rozwiązania cyfrowe, w tym wirtualne zwiedzanie.
