Cypr może nie wykorzystać w pełni środków z unijnego Planu Odbudowy. Najnowszy raport Kontrolera Generalnego wskazuje na poważne błędy w planowaniu, opóźnienia i ryzyko utraty nawet dziesiątek milionów euro.
Zbyt ambitny plan i błędy na starcie
Według raportu pierwotny plan przedstawiony w 2021 roku był zbyt optymistyczny i obarczony licznymi słabościami. Zawierał dużą liczbę kamieni milowych i celów – nieproporcjonalną do wielkości kraju i dostępnych środków.
Dodatkowym problemem była ich bardzo szczegółowa konstrukcja, co utrudniało realizację, monitorowanie i koordynację projektów. Wskazano także na problemy kadrowe instytucji odpowiedzialnych za wdrażanie.
Tylko 56% środków wykorzystanych
Do sierpnia ubiegłego roku Cypr wykorzystał 56% przyznanych środków, czyli około 567,7 mln euro. To plasuje kraj dopiero na 20. miejscu wśród państw UE pod względem wykorzystania funduszy.
Łącznie Cypr miał otrzymać około 1,2 mld euro, w tym ponad 1 mld euro w formie dotacji oraz ponad 200 mln euro w formie pożyczki.
Mimo niskiego poziomu wykorzystania środków władze liczą, że do sierpnia 2026 roku uda się znacząco poprawić ten wynik.
Niewykorzystana pożyczka i wstrzymane projekty
Raport wskazuje, że Cypr nie skorzystał z dostępnej pożyczki w wysokości ponad 200 mln euro. Co więcej, część projektów została usunięta z planu.
Dotyczy to m.in. projektu połączenia energetycznego Cypr–Grecja (GSI), który miał otrzymać 100 mln euro wsparcia. Inwestycja nie została rozpoczęta, dlatego nie mogła zostać zrealizowana w ramach programu.
Groźba utraty 50 mln euro
Największe ryzyko dotyczy reformy zielonego opodatkowania. Jeśli nie zostanie wdrożona na czas, Cypr może stracić około 50 mln euro z unijnych funduszy.
Komisja Europejska sygnalizuje, że brak realizacji zobowiązań może nie tylko oznaczać utratę środków, ale także pogorszyć wiarygodność kraju jako partnera w UE.
Problemy z realizacją i kolejne zmiany
Plan był już pięciokrotnie modyfikowany, głównie z powodu nierealnych harmonogramów i niedoszacowania ryzyka. W efekcie wiele projektów zostało przesuniętych na ostatni etap realizacji.
To z kolei zwiększa ryzyko, że nie wszystkie cele zostaną osiągnięte do sierpnia 2026 roku.
Czy Cypr zdąży?
Mimo wprowadzonych zmian, ryzyko niepełnego wykorzystania funduszy nadal istnieje. Raport jasno wskazuje, że na etapie planowania nie przeprowadzono wystarczająco dokładnej oceny projektów.
Najbliższe miesiące będą kluczowe dla powodzenia całego programu i pełnego wykorzystania dostępnych środków.
FAQ
Ile środków miał otrzymać Cypr z Planu Odbudowy?
Około 1,2 mld euro, w tym ponad 1 mld euro dotacji i ponad 200 mln euro pożyczki.
Ile środków wykorzystano do tej pory?
Do sierpnia 2025 roku około 56% dostępnych funduszy.
Czy Cypr może stracić część pieniędzy?
Tak, istnieje ryzyko utraty około 50 mln euro, jeśli nie zostaną spełnione wymagane reformy.
