Debata o prawie do aborcji w Europie ponownie nabrała tempa po przyjęciu przez Parlament Europejski rezolucji wzywającej do poprawy dostępu do bezpiecznych i legalnych usług przerywania ciąży, także z wykorzystaniem środków unijnych. Za europejskimi decyzjami kryją się jednak bardzo różne realia państw członkowskich. Na Cyprze aborcja jest dziś prawnie dopuszczalna, ale w praktyce wciąż towarzyszą jej bariery instytucjonalne, finansowe i społeczne.
Co mówi prawo na Cyprze
Aborcja na Cyprze regulowana jest przez Kodeks karny po nowelizacji z 2018 roku, która zalegalizowała medyczne przerwanie ciąży pod określonymi warunkami. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, aborcja jest dozwolona do 12. tygodnia ciąży za zgodą kobiety. W przypadkach gwałtu, wykorzystania seksualnego, kazirodztwa, gdy dotyczy to osób nieletnich lub kobiet z niepełnosprawnością intelektualną, granica ta zostaje wydłużona do 19. tygodnia.
Nie obowiązuje żaden limit czasowy, jeśli istnieje poważne zagrożenie dla życia lub zdrowia fizycznego bądź psychicznego kobiety albo gdy stwierdzone zostaną poważne wady płodu.
Jak wyjaśnia ginekolog cytowany przez cypryjskie media, aborcja jest „zamierzonym przerwaniem ciąży” i może być przeprowadzona farmakologicznie lub chirurgicznie. Metoda farmakologiczna stosowana jest do 7. tygodnia ciąży, natomiast chirurgiczna na dalszym etapie. Jednocześnie lekarz ma prawo odmówić wykonania zabiegu z powodów sumienia, co w praktyce bywa dodatkową barierą w dostępie do świadczeń.
GeSY i realne koszty
Choć medyczny terminacja ciąży została włączona do systemu GeSY w 2020 roku, refundacja dotyczy wyłącznie przypadków uznanych za medycznie konieczne. Aborcja „na życzenie” do 12. tygodnia ciąży nie jest objęta finansowaniem publicznym.
Poza systemem GeSY koszt zabiegu chirurgicznego wynosi – według lekarzy – od 600 do 800 euro. Aborcja farmakologiczna to wydatek rzędu 100–120 euro, do którego należy doliczyć wizyty lekarskie oraz ewentualne koszty leczenia powikłań, choć te występują rzadko.
Brak wsparcia psychologicznego
Jednym z najpoważniejszych problemów, na które zwracają uwagę lekarze, jest całkowity brak zorganizowanej pomocy psychologicznej. Jak podkreśla ginekolog, państwo nie zapewnia kobietom żadnej systemowej, bezpłatnej opieki psychologicznej związanej z decyzją o aborcji. Jeśli kobieta jej potrzebuje, musi szukać wsparcia na własną rękę i na własny koszt. Zdaniem specjalistów to obszar, w którym Cypr wyraźnie pozostaje w tyle.
Nierówności i tabu
Przedstawicielka Cypryjskiego Stowarzyszenia Planowania Rodziny zwraca uwagę, że mimo legalności aborcji dostęp do niej nie jest równy. Kobieta, która potrzebuje przerwania ciąży po 12. tygodniu, ale nie dysponuje odpowiednimi środkami finansowymi, w praktyce zostaje pozbawiona tego prawa.
Problemem pozostaje także brak rzetelnych danych statystycznych. Aborcja na Cyprze wciąż jest tematem tabu, a kwestie seksualności często otoczone są milczeniem i poczuciem winy. Choć funkcjonuje linia wsparcia 1455, coraz więcej kobiet poszukuje indywidualnej, bardziej bezpośredniej pomocy.
Z odpowiedzi Ministerstwa Zdrowia na interpelacje poselskie wynika, że od czerwca 2020 do marca 2021 roku w ramach GeSY przeprowadzono 65 aborcji. Dotyczyły one m.in. obumarcia ciąży, poważnych wad płodu, trisomii 21, zagrożenia życia matki, ale także ciąż nieplanowanych. W kolejnych latach resort potwierdził, że aborcja „na życzenie” nadal pozostaje poza systemem refundacji.
Presja ze strony Unii Europejskiej
W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera rezolucja przyjęta przez Parlament Europejski 17 grudnia 2025 roku. Za dokumentem opowiadającym się za poprawą dostępu do bezpiecznej i legalnej aborcji zagłosowało 358 europosłów, przeciw było 202, a 79 wstrzymało się od głosu. Rezolucja podkreśla, że około 20 milionów kobiet w UE wciąż nie ma pełnego dostępu do takich usług.
Dokument jest efektem Europejskiej Inicjatywy Obywatelskiej „My Voice, My Choice”, która w 2024 roku zebrała 1,2 mln podpisów, także na Cyprze. Jej celem nie było narzucenie jednolitego prawa aborcyjnego w UE, lecz stworzenie mechanizmu finansowego wspierającego kobiety zmuszone do wyjazdu za granicę w celu przerwania ciąży.
Europosłanki zaangażowane w inicjatywę podkreślają, że to krok w dobrą stronę, choć niewystarczający. Wskazują m.in. na problem odmów wykonywania zabiegów z powodów światopoglądowych oraz wysokie koszty, sięgające w niektórych krajach nawet 1000 euro.
Co dalej
Po przyjęciu rezolucji Komisja Europejska ma przedstawić swoje stanowisko i dalsze kroki do początku marca 2026 roku. Dyskusja zapowiada się jako wyjątkowo trudna politycznie. Tymczasem dla wielu kobiet – także na Cyprze – dostęp do aborcji wciąż zależy od miejsca zamieszkania, zasobności portfela i dostępności konkretnego lekarza. Prawo istnieje, ale jego realizacja nadal bywa walką.
FAQ
Czy aborcja na Cyprze jest legalna?
Tak, od 2018 roku jest legalna, ale tylko pod określonymi warunkami i z ograniczoną refundacją.
Czy aborcja jest refundowana przez GeSY?
Tylko w przypadkach uznanych za medycznie konieczne. Aborcja „na życzenie” nie jest finansowana.
Jakie są największe problemy w dostępie do aborcji na Cyprze?
Wysokie koszty, możliwość odmowy przez lekarzy, brak wsparcia psychologicznego oraz społeczne tabu.
