Rzecznik Praw Obywatelskich Cypru postuluje pilne uregulowanie prawa osób z niepełnosprawnościami do poruszania się z psami-przewodnikami we wszystkich przestrzeniach publicznych i prywatnych otwartych dla ogółu, a także w publicznych i prywatnych środkach transportu – bez dodatkowych opłat i warunków.
W opublikowanym raporcie, przygotowanym po wszczętej z urzędu kontroli i po serii publikacji medialnych, rzecznik Maria Stylianou Lottidi wskazuje na wyraźną lukę prawną na Cyprze. Brak jednoznacznych przepisów powoduje chaos: część podmiotów dopuszcza psy-przewodniki, inne odmawiają im wstępu. W raporcie przytoczono m.in. przypadek kawiarni w parku leśnym, która zakazała wejścia psa-przewodnika, powołując się na zapisy umowy dzierżawy.
Psy-przewodniki to nie zwierzęta domowe
Rzecznik podkreśla, że psy-przewodniki i psy asystujące nie są zwierzętami domowymi. Dla osób z niepełnosprawnościami, w szczególności osób niewidomych, stanowią one wyspecjalizowane pomoce mobilności. Dzięki wieloletniemu szkoleniu zapewniają bezpieczeństwo, samodzielność i pewność poruszania się, umożliwiając pełne uczestnictwo w życiu społecznym, zawodowym i kulturalnym.
W raporcie zaznaczono, że prawna ochrona tego prawa jest kwestią podstawowych praw człowieka i realnej integracji społecznej. Brak spójnych i skutecznie egzekwowanych przepisów prowadzi natomiast do sytuacji wykluczenia, takich jak odmowa dostępu do transportu, lokali usługowych czy przestrzeni publicznych.
Jak wygląda sytuacja obecnie
Z ustaleń rzecznika wynika, że obowiązujące regulacje są niejednolite i fragmentaryczne. W sektorze hotelarskim decyzja o dopuszczeniu psów-przewodników zależy od woli konkretnego przedsiębiorcy. W transporcie publicznym, zgodnie z przepisami unijnymi, psy-przewodniki osób z dysfunkcją wzroku mogą podróżować autobusami regularnych linii po okazaniu książeczki zdrowia, jednak wprowadzono dodatkowy wymóg stosowania smyczy i kagańca, co – jak wskazano – nie zawsze jest uzasadnione w przypadku odpowiednio wyszkolonych zwierząt.
Pojawiały się także skargi dotyczące zakazu przewozu psów-przewodników w autobusach międzymiastowych, chyba że były umieszczane w luku bagażowym. W prywatnych środkach transportu, takich jak taksówki czy autokary turystyczne, prawo do podróżowania z psem-przewodnikiem w ogóle nie jest uregulowane i zależy wyłącznie od decyzji przewoźnika lub kierowcy. Jedynie w lokalach gastronomicznych istnieje obowiązek wyłączenia psów-przewodników spod zakazu wprowadzania zwierząt do stref dostępnych dla klientów.
Postulat jednoznacznej regulacji
Rzecznik jednoznacznie wskazuje, że konieczne jest ustawowe uregulowanie tej kwestii, aby osoby z niepełnosprawnościami nie były narażone na ciągłe ryzyko wykluczenia i dyskryminacji ze względu na swoją niepełnosprawność. Raport został przekazany do Podsekretariatu ds. Turystyki oraz do Prokuratora Generalnego.
W zakresie stworzenia systemu szkolenia i certyfikacji psów-przewodników rzecznik apeluje o współpracę administracji z organizacjami reprezentującymi osoby z niepełnosprawnościami, w tym z Cypryjską Konfederacją Osób z Niepełnosprawnościami oraz Ogólnocypryjską Organizacją Niewidomych.
FAQ
Dlaczego rzecznik domaga się zmian w prawie dotyczącym psów-przewodników?
Ponieważ na Cyprze brakuje spójnych przepisów, co prowadzi do odmów wstępu i dyskryminacji osób z niepełnosprawnościami.
Czy pies-przewodnik jest traktowany jak zwierzę domowe?
Nie. Jest uznawany za specjalistyczną pomoc mobilności dla osoby z niepełnosprawnością.
Gdzie obecnie pojawiają się największe problemy z dostępem?
W hotelach, prywatnym transporcie oraz w części transportu publicznego, gdzie obowiązują dodatkowe warunki lub brak jest jasnych regulacji.
