Reforma emerytalna na Cyprze zakłada podwyżki dla wszystkich obecnych emerytów, ograniczenie 12-procentowej kary oraz nowe zasady opłacania składek. Część wzrostów świadczeń będzie jednak rozłożona aż na pięć lat, a pierwsze reakcje związków zawodowych i pracodawców pokazują, że wokół projektu pozostaje sporo pytań.
Projekt został przedstawiony partnerom społecznym podczas posiedzenia Rady Doradczej ds. Pracy.
Minister pracy Marinos Mousiouttas podkreślił, że wszystkie 123 tys. osób pobierających obecnie emeryturę ma skorzystać na reformie.
Około 50 tys. emerytów ma otrzymać wzrost świadczenia przekraczający 100 euro miesięcznie. Kolejnych około 60 tys. osób ma zyskać mniej niż 100 euro miesięcznie.
Trzeba jednak pamiętać, że podawane kwoty dotyczą zmian rozłożonych na okres pięciu lat.
Reforma emerytalna na Cyprze obejmie wszystkich emerytów
Rząd zakłada podwyżki dla wszystkich obecnych emerytów. W niektórych przypadkach wzrost świadczenia może sięgnąć nawet 50%.
Przyszli emeryci o niskich zarobkach mogą natomiast otrzymywać świadczenia wyższe o 5–60% w porównaniu z obecnym systemem.
Jednocześnie wprowadzona ma zostać minimalna gwarantowana podwyżka dla obecnych emerytów Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, których świadczenie nie przekracza 600 euro miesięcznie.
W ich przypadku wzrost ma wynieść co najmniej 30 euro miesięcznie i zostać naliczony już od pierwszego miesiąca obowiązywania reformy.
Kara 12% spadnie, ale nie w całości
Jedną z najważniejszych zmian jest ograniczenie tzw. 12-procentowej kary.
Projekt zakłada jej zmniejszenie do 7,5%.
Zmiana obejmie jednak wyłącznie podstawową część emerytury.
To właśnie ten element wywołał pierwsze zastrzeżenia związków zawodowych. Dotychczasowa redukcja dotyczy bowiem całego świadczenia.
Sekretarz generalny SEK Andreas Matsas zwrócił uwagę, że rzeczywiste korzyści mogą być mniejsze, niż sugeruje sama różnica pomiędzy 12% a 7,5%.
Więcej osób zostanie objętych systemem
Reforma ma również rozszerzyć ochronę ubezpieczeniową poza tradycyjne powiązanie składek wyłącznie z zatrudnieniem.
Składki mają być wspierane między innymi w przypadku kobiet w okresach związanych z opieką nad dziećmi.
Zmiany obejmą też nieformalnych opiekunów, którzy bez wynagrodzenia zajmują się w domu bliskimi krewnymi.
Do systemu mają zostać szerzej włączeni również ludzie z niepełnosprawnościami, studenci oraz osoby dopiero rozpoczynające pracę.
Nowa grupa będzie musiała płacić składki
Projekt tworzy także nową kategorię osób zobowiązanych do opłacania składek.
Chodzi o osoby uzyskujące dochody między innymi z pełnionych funkcji, dywidend, odsetek, najmu, praw autorskich, patentów i innych przychodów z majątku.
Zmiana obejmie również pracowników będących jednocześnie udziałowcami firmy, w której są zatrudnieni.
Przy ustalaniu ich dochodu mają być uwzględniane także dywidendy wypłacane przez tę spółkę.
Podwyżki będą kosztować państwo 50 mln euro rocznie
Główny aktuariusz Cypru Kostas Stavrakis ocenił, że proponowany system pozostanie stabilny w długim terminie.
Reforma będzie jednak kosztowna dla finansów publicznych.
Przez pierwszych pięć lat obciążenie ma wynosić około 50 mln euro rocznie.
Znacznie większe znaczenie ma jednak zmiana dotycząca nadwyżek Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Państwo nie będzie już pożyczać przyszłych nadwyżek Funduszu.
Według obecnych analiz takie nadwyżki mają pojawiać się przez kolejnych 40 lat.
Państwo ma oddać 12 mld euro
Państwo pożyczyło dotychczas z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych około 12 mld euro.
Według jednego ze scenariuszy spłata tej kwoty może potrwać około 40 lat.
Jednocześnie przyszłe nadwyżki Funduszu mają być znacznie większe niż obecny dług.
Zmiana oznacza więc bardzo duże zobowiązanie dla finansów publicznych i ma nadać systemowi emerytalnemu znacznie wyższy priorytet.
Związki: podwyżki nie przyjdą od razu
PEO zwróciło szczególną uwagę na sposób prezentowania planowanych podwyżek.
Sekretarz generalna organizacji Sotiroula Charalambous podkreśliła, że kwoty zapisane w dokumencie dotyczą okresu pięciu lat.
Jeżeli więc w przykładzie pojawia się wzrost o 200 euro, nie oznacza to, że emeryt otrzyma dodatkowe 200 euro natychmiast po wejściu reformy w życie.
Do takiego poziomu świadczenie ma dojść stopniowo w ciągu pięciu lat.
PEO czeka również na szczegółowy plan dotyczący osób pobierających najniższe emerytury.
Nie wszyscy wyjdą ponad granicę ubóstwa
SEK pozytywnie oceniło fakt, że reforma nie przewiduje obniżenia żadnej emerytury.
Związek zwraca jednak uwagę, że również po zmianach część emerytów może nadal pozostawać poniżej granicy ubóstwa.
Kolejną istotną kwestią pozostają fundusze emerytalne i drugi filar systemu.
Także DEOK podkreśla, że przy reformie przeprowadzanej raz na kilkadziesiąt lat trzeba patrzeć nie tylko na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, ale również na pozostałe elementy zabezpieczenia emerytalnego.
Pracodawcy też mają pytania
Izba Handlowo-Przemysłowa KEBE ocenia, że po prezentacji projektu nadal pozostaje wiele niewiadomych.
Jednocześnie czasu na dalsze rozmowy jest coraz mniej.
KEBE uważa, że drugi filar powinien być rozwijany równolegle z podstawową częścią reformy.
Izba ponownie zaznaczyła jednak, że nie zaakceptuje obowiązkowych składek na fundusze emerytalne.
Federacja Pracodawców OEB chce natomiast poznać więcej szczegółów dotyczących finansowania Funduszu po wprowadzeniu podwyżek i nowych świadczeń.
Kolejne ważne spotkanie 28 sierpnia
Rozmowy nad reformą będą kontynuowane 28 sierpnia.
Przed kolejnym posiedzeniem Rady Doradczej ds. Pracy odbędzie się nieformalne spotkanie dotyczące tzw. filaru 0.
Ma on obejmować państwowe wsparcie społeczne oraz ochronę osób pobierających najniższe emerytury przed ubóstwem.
Podczas spotkania ma zostać przedstawiony plan dotyczący wysokości świadczeń dla tej grupy.
Rząd nadal chce, aby reforma weszła w życie 1 stycznia 2027 roku.
Prezydent Nikos Christodoulidis określił projekt jako największą i najbardziej znaczącą reformę systemu emerytalnego od 1980 roku.
FAQ
Co zmienia reforma emerytalna na Cyprze?
Reforma emerytalna na Cyprze przewiduje podwyżki świadczeń, obniżenie części 12-procentowej kary do 7,5%, rozszerzenie ochrony ubezpieczeniowej oraz nowe zasady składek.
Czy podwyżka 200 euro zostanie wypłacona od razu?
Nie. Podawane w projekcie większe wzrosty mają być osiągane stopniowo w okresie pięciu lat. Wyjątkiem jest między innymi minimalna podwyżka 30 euro dla określonej grupy obecnych emerytów.
Kiedy reforma ma wejść w życie?
Rząd nadal zakłada, że nowe zasady zaczną obowiązywać 1 stycznia 2027 roku. Kolejne rozmowy partnerów społecznych zaplanowano na 28 sierpnia.
