Bez konkretnych ustaleń zakończyło się trójstronne spotkanie w sprawie Cypru z udziałem wysłanniczki ONZ Marii Angeli Holguin, prezydenta Nikosa Christodoulidesa oraz nowego przywódcy obszaru okupowanego, Tufana Erhurmana. Po rozmowach Holguin potwierdziła, że na obecnym etapie nie zostanie zwołane spotkanie rozszerzone.
– Na razie nie będzie nowego spotkania rozszerzonego. Aby do niego doszło, potrzebujemy wyników w kwestii środków budowy zaufania – powiedziała dziennikarzom, dodając, że „czeka na coś więcej” ze strony obu liderów.
ONZ: proces trwa, choć postępy są wolne
Maria Angela Holguin podkreśliła, że nie jest rozczarowana brakiem przełomu podczas swojej kolejnej wizyty na wyspie. – Wszystkie procesy są dynamiczne. Ten przebiega wolniej, ale jest kontynuowany – zaznaczyła, określając obecną fazę jako przednegocjacyjną.
W wydanym później komunikacie ONZ wskazała, że bezpośredni dialog jest kluczowy dla wyrażania stanowisk, obaw i oczekiwań obu stron. Zaznaczono również, że Christodoulides i Erhurman przedstawili swoje propozycje dotyczące dalszej ścieżki prowadzącej do wznowienia rozmów merytorycznych.
Pięciopunktowa propozycja prezydenta
Po zakończeniu spotkania prezydent Nikos Christodoulides przedstawił pakiet pięciu propozycji, które – jak podkreślił – złożył wysłanniczce ONZ i stronie turecko-cypryjskiej. Pierwszy punkt dotyczył ponownego potwierdzenia uzgodnionej podstawy rozwiązania kwestii cypryjskiej. Drugi zakładał przygotowanie przez ONZ listy dotychczasowych zbieżności stanowisk, wypracowanych do momentu załamania rozmów w Crans-Montana w 2017 roku, i przedstawienie jej uczestnikom przyszłego spotkania rozszerzonego.
Kolejne propozycje dotyczyły zwołania takiego spotkania oraz ogłoszenia na nim wznowienia negocjacji w oparciu o listę zbieżności. Piątym elementem była sugestia otwarcia czterech nowych punktów przejścia: w Kokkina, Louroujinie, Mia Milii oraz drogi łączącej Athienou z Aglandjią, po ewentualnym spotkaniu rozszerzonym.
Prezydent poinformował również, że zadeklarował gotowość do ogłoszenia dodatkowych jednostronnych środków na rzecz Turków cypryjskich oraz zaproponował spotkanie głównych negocjatorów obu stron w ciągu najbliższych dwóch tygodni, wyłącznie w celu wznowienia rozmów.
Punkty przejścia i kwestia równości politycznej
Christodoulides podkreślił, że strona grecko-cypryjska jest gotowa do natychmiastowego otwarcia przejścia w Mia Milii oraz zaakceptowania kompromisu zaproponowanego przez sekretarza generalnego ONZ w sprawie trasy Athienou–Aglandjia. Zadeklarował także gotowość do ogłoszenia nowego pieszego przejścia w obrębie starego miasta Nikozji.
Odnosząc się do kwestii równości politycznej, prezydent stwierdził, że temat ten przestał być sporny po wspólnym oświadczeniu z 11 grudnia, wskazując na definicję równości politycznej zawartą w rezolucjach ONZ.
Erhurman: brak zaufania, brak nowych elementów
Tufan Erhurman ocenił, że atmosfera zaufania między stronami nie jest wystarczająca, aby na obecnym etapie organizować spotkanie rozszerzone. Jego zdaniem propozycja prezydenta Cypru nie zawierała nowych elementów, a jedynie powtarzała wcześniejsze wątki.
Lider obszaru okupowanego podkreślił, że choć uznanie równości politycznej „co do zasady” zostało zaakceptowane, to wciąż brakuje jasnego stanowiska w sprawach takich jak skuteczny udział władzy i rotacyjna prezydencja. Jak zaznaczył, model, w którym Turcy cypryjscy nie mieliby realnej możliwości wyboru głowy państwa, jest dla jego strony nie do przyjęcia.
Spotkanie określił jako „użyteczne, ale mało produktywne”.
—
FAQ
Czy po spotkaniu zostanie zwołane spotkanie rozszerzone?
Nie. Wysłanniczka ONZ potwierdziła, że na obecnym etapie nie ma decyzji o jego organizacji.
Jakie propozycje przedstawił prezydent Cypru?
Pakiet pięciu punktów obejmujący m.in. wznowienie rozmów, listę zbieżności stanowisk oraz otwarcie nowych punktów przejścia.
Dlaczego strona turecko-cypryjska jest sceptyczna?
Zdaniem Tufana Erhurmana brakuje wystarczającego poziomu zaufania oraz jasnych ustaleń w sprawie równości politycznej i struktury władzy.
