Zadłużenie cypryjskich samorządów wobec państwa i banków sięga niemal 600 milionów euro, a jeśli doliczyć do tego deficyt ich funduszy emerytalnych, całkowite zobowiązania przekraczają 800 milionów euro. W razie problemów z płynnością to państwo – czyli podatnicy – będą musieli pokryć te zobowiązania.
Reforma samorządowa przyniosła długi zamiast oszczędności
Z raportu o ryzykach fiskalnych wynika, że 20 nowych gmin powstałych po reformie z lipca 2024 roku ma zobowiązania długoterminowe wobec rządu i instytucji finansowych w wysokości 598 milionów euro, a deficyt aktuarialny funduszy emerytalnych szacuje się na kolejne 201 milionów euro. Największe zadłużenie dotyczy miast o największej liczbie mieszkańców.
W raporcie zaznaczono, że jeśli któraś z gmin nie będzie w stanie wypłacać pensji pracownikom, państwo może być zmuszone do interwencji finansowej.
Tymczasem jeszcze przed reformą stare władze lokalne zostawiły spore zobowiązania, które dziś stanowią „balast” dla nowo utworzonych jednostek. Choć reforma miała przynieść oszczędności, rzeczywistość pokazuje, że w wielu przypadkach doprowadziła do wzrostu kosztów administracyjnych.
Dotacje i rosnące wydatki
W latach 2024–2026 państwo przekaże gminom 339 milionów euro dotacji, z czego 105 milionów przypadło na rok 2024, a po 117 milionów – na lata 2025 i 2026. To o 47 milionów euro więcej niż w poprzednim systemie.
Największe dotacje otrzymają:
- Nikozja – 22,55 mln euro,
- Limassol – 17,03 mln euro,
- Larnaka – 10,09 mln euro,
- Strovolos – 9,28 mln euro,
- Pafos – 6,65 mln euro.
Dotacje są jednak w praktyce potrącane z zaległych zobowiązań wobec instytucji publicznych, takich jak AHK, Departament Wodny czy Departament Robót Publicznych.
Samorządy zatrudniają 3,5 tysiąca osób
Nowe gminy zatrudniają łącznie 3 477 pracowników, a koszty płac stanowią ok. 30% ich całkowitych wydatków. Kolejne 28% to koszty operacyjne – głównie usługi komunalne, sprzątanie, wydarzenia kulturalne i opieka społeczna.
Średnie roczne wynagrodzenia wahają się od 28 do 38 tysięcy euro, w zależności od wielkości gminy. Dla porównania, w gminach poniżej 20 tys. mieszkańców średnia pensja to 35 033 euro, a w największych – ponad 38 600 euro.
Rząd przygotował plan ograniczenia ryzyka
Ministerstwa Finansów i Spraw Wewnętrznych przygotowały plan mający zmniejszyć ryzyko fiskalne wynikające z niewypłacalności gmin. Zakłada on m.in.:
– ograniczenie wydatków operacyjnych i płacowych,
– poprawę ściągalności zaległych należności od mieszkańców,
– przygotowanie realistycznych budżetów dostosowanych do możliwości finansowych,
– długoterminowe finansowanie deficytów funduszy emerytalnych.
Od grudnia 2022 roku działa też Specjalny Fundusz Emerytalny, który ma stopniowo zredukować deficyt świadczeń w sektorze publicznym, w tym w samorządach.
FAQ
Ile wynosi całkowite zadłużenie cypryjskich samorządów?
Około 800 milionów euro – z czego 598 mln to długi wobec państwa i banków, a 201 mln to deficyt funduszy emerytalnych.
Które miasta są najbardziej zadłużone?
Największe zobowiązania mają gminy o dużej liczbie mieszkańców – przede wszystkim Nikozja, Limassol i Larnaka.
Czy państwo może pokryć długi gmin?
Tak. W przypadku niewypłacalności którejkolwiek z gmin, odpowiedzialność finansową przejmie rząd, czyli w praktyce – podatnicy.
