Cypr próbuje definitywnie zamknąć jeden z najpoważniejszych problemów środowiskowych ostatnich dekad — nielegalne składowiska odpadów. Mimo postępów w części kraju, opóźnienia w Nikozji i Limassol sprawiły, że Komisja Europejska skierowała sprawę do Trybunału Sprawiedliwości UE, domagając się nałożenia kar finansowych za niewykonanie wcześniejszego wyroku.
Chodzi o wieloletnią niewłaściwą realizację unijnej dyrektywy dotyczącej składowania odpadów. Bruksela podkreśla, że Cypr nie wdrożył decyzji Trybunału z 2013 roku, wielokrotnie przesuwał terminy i nadal utrzymuje otwarte ryzyko dla środowiska oraz zdrowia publicznego.
Setki wysypisk, tylko część zamknięta
Do 2013 roku na Cyprze zidentyfikowano 123 nielegalne składowiska odpadów (ΧΑΔΑ). Wszystkie zostały formalnie wyłączone z użytkowania, z wyjątkiem dwóch kluczowych lokalizacji: Kotsiatis w Nikozji i Vati w Limassol, które przestały przyjmować odpady dopiero w 2019 roku.
Pełna rekultywacja zakończyła się w dystryktach Pafos, Larnaka i Famagusta, gdzie odtworzono 52 wysypiska. Pozostało jednak 71 lokalizacji wymagających prac — 24 w Nikozji i 47 w Limassol.
70 milionów euro i wieloletnie opóźnienia
Zgodnie z planem Ministerstwa Rolnictwa, Rozwoju Obszarów Wiejskich i Środowiska, zatwierdzonym przez Radę Ministrów, całkowity koszt rekultywacji 71 składowisk wynosi 70,8 mln euro. Prace postępują jednak nierównomiernie, a najbardziej problematyczny pozostaje obszar Limassol.
W Nikozji największe wysypisko w Kotsiatis jest już w trakcie rekultywacji. Podstawowe prace mają zakończyć się do lutego 2026 roku, natomiast pozostałe 23 lokalizacje — do kwietnia 2026 roku.
Limassol i problematyczne Vati
Znacznie trudniejsza sytuacja występuje w Limassol. Spośród 47 lokalizacji, dla 19 składowisk prace mają ruszyć dopiero na początku 2026 roku, po zakończeniu procedur odwoławczych. Ich finalizacja przewidywana jest latem 2027 roku.
Największym wyzwaniem pozostaje jednak wysypisko Vati oraz powiązane z nim 27 mniejszych lokalizacji. W tym przypadku konieczne okazały się dodatkowe inwestycje infrastrukturalne — m.in. zbiorniki ściekowe, pompownie, systemy odzysku i dystrybucji wody oczyszczonej. To właśnie te elementy doprowadziły do znaczących opóźnień.
Pełne zakończenie wszystkich prac, łącznie z infrastrukturą towarzyszącą, planowane jest na czerwiec 2029 roku.
Bruksela naciska, rząd deklaruje
Rząd Cypru zobowiązał się wobec Komisji Europejskiej do ścisłego przestrzegania nowego harmonogramu. Kluczowym kamieniem milowym pozostaje luty 2028 roku — termin pełnej zgodności w sprawie rekultywacji wysypiska Vati, uznany przez Brukselę za jeszcze możliwy do osiągnięcia.
Władze podkreślają, że dotrzymanie terminów jest niezbędne, by uniknąć dalszych kar finansowych i zakończyć wieloletnią „negatywną reputację” Cypru w obszarze gospodarki odpadami. Projekty finansowane są z programu spójności „THALEIA”, który ma wspierać transformację środowiskową kraju.
FAQ
Dlaczego Komisja Europejska pozwała Cypr do Trybunału UE?
Z powodu niewykonania wyroku z 2013 roku dotyczącego nielegalnych składowisk odpadów i wieloletnich opóźnień w ich rekultywacji.
Ile nielegalnych wysypisk wciąż wymaga rekultywacji?
Łącznie 71 — 24 w Nikozji i 47 w Limassol.
Kiedy problem ma zostać ostatecznie rozwiązany?
Pełne zakończenie wszystkich prac planowane jest na czerwiec 2029 roku.
