Podczas gdy Cypr zmaga się z rekordową suszą i dramatycznie niskim poziomem wody w zbiornikach, w Solea od 2013 roku stoi ukończony, ale niewykorzystany zbiornik, który nigdy nie został podłączony do sieci dystrybucyjnej. Miliony euro inwestycji, tysiące rolników bez wody – i zapowiedź, że „tym razem” projekt naprawdę ruszy.
Zbiornik, który nigdy nie zaczął działać
Zbiornik Solea w górach Troodos miał być jednym z filarów lokalnego systemu nawadniania. Powstał w 2013 roku, w ramach projektu rządowego finansowanego z unijnych środków. Jego pojemność to 4,5 mln m³ – niewiele w porównaniu z Kouris, ale wystarczająco dużo, by zaopatrzyć w wodę kilka okolicznych wsi. Tyle że do dziś nie doprowadzono sieci rur, która miała rozprowadzać wodę do gospodarstw i pól uprawnych.
Miliony euro i żadnego efektu
Jak wyjaśniają rolnicy z regionu, sieć została podłączona jedynie do jednej miejscowości – Tembrie. W pozostałych wsiach od 12 lat czekają na realizację drugiego etapu inwestycji. Państwo tłumaczy to „problemami z trasowaniem rur” i koniecznością uzyskania zgód właścicieli gruntów, przez które ma przebiegać instalacja. Jednak mieszkańcy twierdzą, że przez lata nikt nawet nie wysłał im odpowiednich formularzy.
W międzyczasie państwo wprowadziło prowizoryczne rozwiązanie: wodę ze zbiornika przekierowano do starych kanałów irygacyjnych. Te jednak powodują ogromne straty – nawet połowa wody wyparowuje lub wsiąka w ziemię, zanim dotrze do odbiorców.
Susza, straty i brak koordynacji
Raport biura audytora państwowego ujawnia, że tylko w latach 2021–2023 Cypr „utracił” 48,1 mln m³ wody – częściowo przez wycieki, ale też przez brak ewidencji i pomiarów. Aż 29,35% dostarczonej wody nie jest mierzone, więc nie wiadomo, ile faktycznie trafia do użytkowników. Solea jest symbolem tej nieudolności – zbiornik z pełną wodą, z którego nie można korzystać, bo brakuje infrastruktury.
Nowe obietnice i stara rzeczywistość
Departament Rozwoju Zasobów Wodnych zapewnia, że projekt wreszcie ruszył. Uzyskano zgody właścicieli gruntów i rozpoczęto prace nad trzecim etapem inwestycji – budową sieci dystrybucji wody do poszczególnych działek. Z powodu braku środków, dokumentacja zostanie jednak wykonana przez prywatne firmy, a przetarg na wykonawcę ma zostać ogłoszony „wkrótce”.
Mieszkańcy są sceptyczni. – „Od dekad słyszymy, że Solea to priorytet. Tymczasem rolnicy nadal patrzą na wodę, której nie mogą użyć” – mówi przewodnicząca rady wspólnoty Linou, Athina Georgiou.
FAQ
Dlaczego zbiornik Solea nie jest używany?
Brakuje sieci rur doprowadzających wodę do okolicznych wsi. Projekt utknął z powodu problemów administracyjnych i braku finansowania.
Czy woda ze zbiornika jest marnowana?
Częściowo tak – część wody odparowuje lub wycieka przez prowizoryczne kanały irygacyjne.
Kiedy mieszkańcy będą mogli korzystać ze zbiornika?
Departament Rozwoju Zasobów Wodnych zapowiada przetarg na końcowy etap inwestycji w 2025 roku, jednak konkretne terminy nie są jeszcze znane.
