Tragiczny pożar w górskich wspólnotach dystryktu Limassol, który pochłonął ludzkie życie, zniszczył domy i bezpowrotnie zmienił krajobraz, ujawnił poważne luki w cypryjskim systemie ochrony przed katastrofami. Choć Unia Europejska dysponuje mechanizmami wsparcia, Cypr wciąż nie jest uznany za strategiczną lokalizację dla stałej bazy lotniczych środków gaśniczych, a kraj nie skorzystał z dostępnych funduszy na odbudowę po tragedii.
Brak bazy rescEU na Cyprze
Pomimo wieloletnich apeli cypryjskich europosłów, rząd nie wywarł wystarczającej presji na UE, by wyspa została włączona do głównej sieci baz rescEU. W czasie pożaru z 23 lipca aktywowano unijny Mechanizm Ochrony Ludności (UCPM), a z Hiszpanii miały wyruszyć dwa samoloty amfibie. Ostatecznie nie dotarły – według przedstawiciela UE zostały odwołane z powodu chwilowego opanowania frontów pożaru, choć były gotowe do lotu następnego dnia.
To opóźnienie pokazuje, że brak stałej bazy na Cyprze wydłuża czas reakcji i uzależnia działania od odległości istniejących centrów i priorytetów innych krajów.
Niewykorzystane Fundusze Solidarności
Jeszcze większe zdziwienie budzi fakt, że Cypr nie złożył wniosku o środki z Europejskiego Funduszu Solidarności (EUSF), który pokrywa koszty odbudowy po klęskach żywiołowych. Wniosek należy złożyć w ciągu 12 tygodni od wystąpienia szkód, dołączając szczegółową ocenę strat. Fundusz może finansować m.in. odbudowę infrastruktury energetycznej, wodociągowej, zdrowotnej, edukacyjnej, zapewnienie tymczasowych miejsc zamieszkania, a także prace zabezpieczające obiekty kultury i środowisko naturalne.
UE inwestuje w prewencję, Cypr wciąż w tyle
Przedstawiciele Komisji Europejskiej podkreślają, że ochrona ludności to przede wszystkim kompetencja krajowa, ale UE finansuje projekty poprawiające gotowość i odporność państw członkowskich na katastrofy. W ramach UCPM realizowanych jest osiem dużych projektów przeciwpożarowych o wartości ponad 5 mln euro, a cypryjskie instytucje – w tym Uniwersytet Cypryjski – uczestniczą w niektórych z nich.
Jednak raporty Europejskiego Trybunału Obrachunkowego wskazują, że wiele państw, w tym Cypr, nadal koncentruje się na reagowaniu zamiast na prewencji. Tymczasem w latach 2021–2027 UE przeznacza 18,8 mld euro na działania adaptacyjne wobec zmian klimatu i zarządzanie ryzykiem, z czego 3,3 mld euro – wyłącznie na ochronę lasów.
FAQ
Dlaczego Cypr nie ma stałej bazy rescEU?
Brakuje wystarczających działań i presji politycznej, by UE uznała wyspę za strategiczną lokalizację dla lotniczych środków gaśniczych.
Czy Cypr skorzysta z funduszy UE po pożarach?
Do tej pory rząd nie złożył wniosku o środki z Europejskiego Funduszu Solidarności, który mógłby pokryć koszty odbudowy.
Na co UE przeznacza środki w zakresie ochrony przed pożarami?
Na modernizację infrastruktury, szkolenia, nowe technologie, a przede wszystkim na działania prewencyjne, które mają ograniczyć ryzyko i skutki katastrof.
