Ekspedycja kierowana przez prof. Ewdoksję Papuci-Władykę zakończyła sezon wykopaliskowy 2025 w Nea Pafos. Zespół Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu Jagiellońskiego odsłonił kolejne fragmenty starożytnego miasta — w tym znaleziska datowane na około 117 r. p.n.e.
Najcenniejszym odkryciem był stemplowany uchwyt amfory z imieniem rodyjskiego urzędnika Aristombrotidasa. To potwierdziło, że w tym miejscu zachowały się wyjątkowo dobrze utrzymane relikty architektury z późnego okresu hellenistycznego — rzadkość w skali Pafos.
Nowe światło na Maloutenę
Badania koncentrowały się w zachodniej części miasta, w rejonie Malouteny. Odsłonięto kamienne nawierzchnie uliczne, kanały oraz liczne fragmenty tygli do przetapiania metalu wykonane z dolnych części amfor. Może to wskazywać, że działał tam warsztat produkcyjny.
Eksploracja potwierdziła wcześniejsze przypuszczenia zespołu prof. Papuci-Władyki, że mamy do czynienia z unikatowo zachowaną zabudową z końca epoki hellenistycznej.
Tajemnice Agory
Równolegle prace prowadzono na Agorze. Odkryto konstrukcję przypominającą płytki zbiornik wodny połączony ceramiczną rurą ze studnią datowaną na pierwszą połowę II w. p.n.e. Natrafiono także na fragment nieznanego dotąd stylobatu oraz dolne partie kolumn.
Część struktur wciąż wymaga dalszych badań — pełna chronologia tych elementów ma zostać ustalona w kolejnych sezonach.
Monety, złoto i 350 detali architektonicznych
W Muzeum Archeologicznym w Pafos konserwacji poddano 71 monet, głównie brązowych, a także fragment złotej blaszki i elementy metalowego naczynia. Jednocześnie zinwentaryzowano około 350 elementów dekoracji architektonicznej z Malouteny, w tym z Willi Tezeusza i Domu Ajona.
60 lat polskich badań na Cyprze
Sezon 2025 miał wymiar symboliczny. Minęło 60 lat od rozpoczęcia badań przez Polskie Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego w Maloutenie oraz 15 lat prac Uniwersytetu Jagiellońskiego na Agorze.
W maju w Polsce odbyła się międzynarodowa konferencja poświęcona sześciu dekadom badań w Pafos, a w czerwcu w porcie w Pafos otwarto wystawę fotograficzną prezentującą dorobek polskiej archeologii. Zainaugurowano również Centrum Badawcze UW PCMA w Pafos.
FAQ
Co odkryli polscy archeolodzy w 2025 roku?
Między innymi stemplowany uchwyt amfory z II w. p.n.e., fragmenty kolumn i struktury związane z infrastrukturą wodną.
Kto kierował ekspedycją?
Prof. Ewdoksja Papuci-Władyka.
Dlaczego sezon 2025 był wyjątkowy?
Obchodzono 60 lat polskich badań archeologicznych w Nea Pafos.
