Dziś trudno w to uwierzyć, ale jeszcze w pierwszej połowie XX wieku przez Cypr kursowały pociągi. Kolej łączyła Famagustę z Nikozją, Morfu i Evrichou, przewoziła miliony pasażerów oraz tysiące ton towarów. Była jednym z największych projektów infrastrukturalnych brytyjskiej administracji na wyspie. Ostatecznie jednak przegrała z rozwojem transportu drogowego i zniknęła z mapy Cypru.
14 czerwca przypada rocznica uruchomienia ostatniego odcinka cypryjskiej kolei, który połączył Morfu z Evrichou.
Brytyjczycy chcieli połączyć wyspę
Gdy Brytyjczycy przejęli administrację nad Cyprem w 1878 roku, zastali wyspę praktycznie bez nowoczesnej infrastruktury transportowej. W czasach osmańskich istniała jedynie droga łącząca Nikozję z Larnaką i była ona w bardzo złym stanie.
Już pierwszy brytyjski wysoki komisarz sir Garnet Wolseley zaproponował budowę kolei, która miała służyć zarówno mieszkańcom, jak i wojsku.
Pierwsze projekty pojawiły się jeszcze pod koniec XIX wieku, jednak przez wiele lat pozostawały wyłącznie na papierze. Dopiero na początku XX wieku zatwierdzono ostateczny plan budowy.
Budowa trwała ponad dekadę
Prace rozpoczęły się w 1904 roku i były realizowane etapami.
Pierwszy odcinek połączył Famagustę z Nikozją. Następnie linia została przedłużona do Morfu, a później do Evrichou.
Pierwszy pociąg pasażerski pomiędzy Famagustą a Nikozją wyruszył 21 października 1905 roku. Datę wybrano nieprzypadkowo – była to setna rocznica bitwy pod Trafalgarem.
Ostatni odcinek Morfu–Evrichou został oficjalnie otwarty 14 czerwca 1915 roku.
Cała linia miała długość około 122 kilometrów i obejmowała 62 stacje oraz przystanki.
Przez Cypr można było przejechać pociągiem
Trasa przebiegała przez środkową część wyspy. Pociągi zatrzymywały się między innymi w Famaguście, Prastio Mesaorias, Genagrze, Agastinie, Trachoni Kythreas, Nikozji, Kokkinotrimithii, Morfu, Kalo Chorio i Evrichou.
Co ciekawe, mimo że Larnaka była wówczas najważniejszym ośrodkiem handlowym Cypru, nie została włączona do ostatecznego projektu kolejowego.
Rozważano nawet budowę kolejki zębatej z Evrichou do Troodos, jednak projekt nigdy nie wyszedł poza etap planowania.
Kolej przewiozła miliony pasażerów
Przez 46 lat działalności Cypryjska Kolej Rządowa odegrała ważną rolę w rozwoju gospodarczym wyspy.
Według historycznych danych przewiozła ponad 7 milionów pasażerów i około 3 miliony ton towarów.
Podczas I wojny światowej kolej wykorzystywano do transportu żołnierzy, sprzętu wojskowego i zaopatrzenia brytyjskiej armii. Duże znaczenie miała również dla przemysłu wydobywczego. Pociągi przewoziły rudę miedzi z kopalń w Skouriotissie do portu w Famaguście.
Podróż z Famagusty do Nikozji trwała około 2 godzin i 35 minut, co na początku XX wieku było bardzo dobrym wynikiem.
Na trasie kursowało łącznie 12 lokomotyw parowych. Dwie z nich zachowały się do dziś jako historyczne eksponaty.
Dlaczego kolej zniknęła?
Mimo swojej użyteczności kolej nigdy nie przynosiła dużych zysków.
W latach 20. i 30. XX wieku na Cyprze zaczęła rozwijać się sieć drogowa, a coraz więcej mieszkańców korzystało z samochodów i autobusów. Kolej stopniowo traciła pasażerów.
W 1932 roku skrócono trasę do Kalo Chorio w rejonie Lefki. Od 1948 roku pociągi kursowały już tylko pomiędzy lotniskiem w Nikozji a Famagustą.
Dodatkowo infrastruktura i tabor były coraz bardziej wyeksploatowane, a koszty utrzymania rosły.
Ostatni pociąg odjechał w Sylwestra
Ostatni pociąg odjechał z Nikozji 31 grudnia 1951 roku o godzinie 14:57. Do Famagusty dotarł o 16:38.
Demontaż infrastruktury zakończono w marcu 1952 roku. Większość lokomotyw, wagonów i torów sprzedano na aukcji.
Jedna z lokomotyw została zachowana jako pamiątka przed stacją kolejową w Famaguście. Wagon numer 152 można oglądać w parku liniowym w Kaimakli.
Co ciekawe, znaczna część dzisiejszej autostrady Nikozja–Famagusta została wybudowana na dawnym śladzie linii kolejowej.
FAQ
Kiedy uruchomiono kolej na Cyprze?
Pierwszy odcinek między Famagustą a Nikozją uruchomiono w 1905 roku, a całą linię ukończono 14 czerwca 1915 roku.
Jak długa była cypryjska kolej?
Cypryjska Kolej Rządowa liczyła około 122 kilometrów długości i posiadała 62 stacje oraz przystanki.
Kiedy zlikwidowano kolej na Cyprze?
Ostatni pociąg przejechał trasę 31 grudnia 1951 roku. Demontaż infrastruktury zakończono w 1952 roku.
