Morze Śródziemne zmienia się – a Cypr jest na pierwszej linii tego procesu. Z powodu ocieplenia i prądu z Kanału Sueskiego do naszych wód napływają gatunki z Oceanu Indyjskiego. Najgroźniejszym z nich jest skrzydlica (lionfish) – efektowna, ale jadowita ryba o czerwonobrązowych pasach i rozłożystych płetwach. Uznawana za jednego z najgroźniejszych biologicznych „inwazorów” we wschodnim basenie Morza Śródziemnego, zagraża nie tylko lokalnym ekosystemom, ale i rybołówstwu.
Skutki dla morza i dla rybaków
Skrzydlica to drapieżnik o ogromnym apetycie. Żywi się narybkiem, małymi rybami i głowonogami, czyli gatunkami, które stabilizują ekosystem morski. Wypiera rodzime gatunki, konkurując z nimi o pokarm i przestrzeń. Według Departamentu Rybołówstwa i Badań Morskich, obecność skrzydlic powoduje również wtórne zaburzenia – gdy znika rybia fauna zjadająca glony, te rozrastają się nadmiernie, niszcząc równowagę dna morskiego.
W 2024 roku na Cyprze odłowiono aż 36 ton skrzydlic, głównie w rejonie Kavo Greko, Larnaki i Famagusty. Od 2019 roku populacja stale rośnie, wspierana przez cieplejsze wody i brak naturalnych wrogów.
Groźne kolce, ale bezpieczne mięso
Ukłucie kolcem skrzydlicy powoduje silny ból i wymaga natychmiastowego zanurzenia rany w gorącej wodzie. Nie ma antidotum – konieczna jest szybka reakcja. Dobra wiadomość: toksyna znajduje się tylko w kolcach, nie w mięsie. Po oczyszczeniu ryba jest w pełni bezpieczna i wyjątkowo smaczna.
Jak podkreśla przewodniczący cypryjskiego związku rybaków Christodoulos Charalambous, skrzydlica to „ryba niebezpieczna w morzu, ale doskonała w kuchni”. Jej mięso jest delikatne, białe, chude i bogate w białko. Nadaje się do smażenia, grillowania, a nawet na carpaccio i ceviche.
Zjeść, żeby chronić
Najskuteczniejszym sposobem ograniczenia populacji skrzydlicy jest… jej zjadanie. Departament Rybołówstwa promuje konsumpcję tego gatunku jako element strategii ekologicznej. W USA i na Karaibach organizowane są nawet festiwale połowów, a skrzydlica stała się tam przysmakiem.
Na Cyprze rybacy sprzedają ją średnio za 3 euro za kilogram, podczas gdy w restauracjach ceny potrafią sięgać nawet 70 euro za danie. Resort rybołówstwa rozważa włączenie skrzydlicy do programów turystyki wędkarskiej – z połowami, degustacjami i pokazami filetowania.
Monitoring i badania
Cypr uczestniczy w Europejskim Programie Zbierania Danych Rybackich oraz w pilotażu Generalnej Komisji Rybołówstwa dla Morza Śródziemnego (GFCM). Nowy projekt monitoringu do głębokości 40 metrów pomoże ocenić skalę inwazji i wypracować środki zarządzania populacją w ramach Wspólnej Polityki Rybołówstwa.
FAQ
Czy jedzenie skrzydlicy jest bezpieczne?
Tak. Toksyna występuje tylko w kolcach, które usuwa się podczas czyszczenia. Mięso jest całkowicie bezpieczne i bardzo smaczne.
Co zrobić w przypadku ukłucia?
Zanurzyć miejsce rany w bardzo ciepłej wodzie (45–50°C) przez 30–90 minut i natychmiast skontaktować się z lekarzem.
Gdzie najczęściej występuje skrzydlica na Cyprze?
Najwięcej osobników odnotowano w rejonie Kavo Greko, Larnaki i Famagusty, ale spotkać ją można wzdłuż całego wybrzeża.
